کلیه مستندات و مدارک مربوط به تجزیه و تحلیل عملکرد پروژه، باید برای فرایند ارزیابی و اختتام کار در دسترس باشند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

1. 1. مستندات نتایج کار

کلیه مستندات و مدارک تشریح کننده نتایج پروژه، باید برای فرایند ارزیابی و اختتام کار در دسترس باشند.

1. 1. سایر مستندات پروژه

شامل کلیه اطلاعات و ارتباطات انجام شده،‌اعم از مکاتبات، یادداشتها، احکام،‌گزارشات و مستندات فنی پروژه نیز باید برای فرایند ارزیابی اختتام کار در دسترس باشد.
۲-۴-۲ ابزار و تکینک های لازم برای ارزیابی و اختتام کار

1. 1. ممیزی نتایج

هدف از ممیزی نتایج، شناسائی و تعیین موفقیت ها و شکست های احتمالی و جلوگیری از تکرار شکستها و تقویت موفقیت را در ادامه کار و همچنین استفاده از این تجربیات در پروژه های آتی می باشد.

1. 1. ارزیابی عملکرد

۲-۴-۳ نتایج ارزیابی و اختتام کار

1. 1. بایگانی پروژه

مجموعه کاملی از مدارک و مستندات نهایی پروژه، باید برای بایگانی در محل مناسبی تهیه و تنظیم گردد.

1. 1. صدور تائیدات

شامل تائیدات مربوط به بخشی از کار یا کل پروژه می باشد که می تواند به صورت مرحله به مرحله انجام پذیرد. لیکن صدور تائید نهایی برای اعلام اختتام کار ضروری است.

شکل ۳-۲ – مدیریت پروژه
۲-۵ - فلوچارت مدیریت پروژه های فناوری اطلاعات طبق استاندارد PMBOK :
ورودی ها
ابزار ها و تکنیک ها
مرحله اول
خروجی ها
ورودی ها
ابزار ها و تکنیک ها
مرحله دوم
خروجی ها
ورودی ها
ابزار ها و تکنیک ها
مرحله سوم
خروجی ها
ورودی ها
ابزار ها و تکنیک ها
مرحله چهارم
خروجی ها
نمودار ۳ – فلوچارت مدیریت پروژه فناوری اطلاعات
قبل از بررسی روش کار مدیریت پروژه امنیت اطلاعات تصویری در خصوص مدیریت پروژه در بعضی از کشور ها مشخص شده است .

شکل ۳ -۳ – مدیریت اشتباه در بعضی از پروژه ها
این تصویر نشان دهنده این است که متاسفانه فقط یک بخش فعالیت مینماید و باقی بخش ها فقط و فقط نظارت می­ کنند از این کار پروژه را به خطر می اندازد .
فصل چهارم : روش کار
در پایان فصل سوم فلوچارتی جهت مدیریت پروژه فناوری اطلاعات رسم نمودیم . در این فصل می­خواهیم به روش کار بپردازیم .
۱- امنیت اطلاعات :
طبق بررسی های انجام شده در خصوص مدیریت پروژه های فناوری اطلاعات بنده اصلی راه کار طبق استاندارد PMBOK بررسی شد . حال طبق آن بدنه اصلی که از سه فرایند کلی : ورودی – ابزار – خروجی تشکیل شده بود جهت مدیریت پروژه IT را در چهار بخش تقسیم کردیم که در بخش قبل به توضیح آن پرداختیم . حال ما به آن بدنه اصلی بخش امنیت اطلاعات را اضافه کرده و نگاشت های متفاوتی که در این طرح به وجود می آید را مورد بررسی قرار میدهیم .
۱-۱- جدول مدیریت پروژه های امنیت اطلاعات :
پس از بررسی هر یک از عوامل مدیریت پروژه امنیت اطلاعات که در فصل سوم به آنها میپردازیم ، جدول زیر را رسم نموده که نشان دهنده جایگزاری هریک از این مراحل در فلوچارت مدیرت پروژه میباشد :

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]- سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)

تمرکز بر مشتری
مشارکت و همکاری تأمین کننده
توسعه و ارتقای کارکنان
فرآیندها و داده ها
ارتقای مستمر و نوآوری
رهبری و ثبات هدف
مسئولیت اجتماعی
نتیجه گرایی
۲-۴-۶-۴- معیارها
جایزه کیفیت اروپا ۹ معیار به قرار زیر دارد( نجمی و حسینی، ۱۳۸۹):
رهبری
خطی مشی و استراتژی
مدیریت کارکنان
منابع
فرآیندها
نتایج مشتری
نتایج کارکنان
نتایج جامعه
نتایج کلیدی عملکرد
۲-۴-۶-۵- تاریخچه توسعه مدل تعالی اروپایی EFQM
۱۹۹۶: تدوین مدل برای بخش عمومی مانند مدارس، سازمان های اخذ مالیات، وزارتخانه ها، دانشگاه ها، بهزیستی، تأمین اجتماعی و….
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱۹۹۷: تدوین مدل تعالی برای واحدهای عملیاتی مانند کارخانجات مونتاژ و سازنده، واحدهای فروش و بازاریابی، واحدهای تحقیقاتی و….
۱۹۹۸: بازنگری اساسی در مدل SEMs¹
۱۹۹۹: بازنگری اساسی در مدل EFQM
۲۰۰۱: ویرایش مربوط به مدل SEMs
۲۰۰۳: آخرین ویرایش مدلEFQM که نسبت به سال ۱۹۹۹تغییرات اندکی داشته است (شرطان،۱۳۸۸).
………………………….
۱-Structural Equation Modeling (SEM)
۲-۴-۶-۶- دیدگاه و مأموریت EFQM
دیدگاه
دیدگاهEFQM از ابتدا کمک رسانی برای پدید آوردن سازمان های اروپایی قدرتمند که به اصول TQM در مسیر تجارتشان عمل می کنند بوده است. در سال۲۰۰۰ عبارت"درخشش سازمان های اروپایی در جهان” به عنوان دیدگاه مطرح شد.
مأموریت
برانگیختن سازمان ها و یاری رساندن به آنها در تمام اروپا برای مشارکت در فعالیت های بهبود جهت هدایت سریع آنها به سمت تعالی از جنبه های مختلف رضایت مشتری، رضایت کارکنان، نتایج آن در جامعه و نتایج کلیدی عملکرد.
پشتیبانی مدیران سازمان های اروپایی در شتابدهی به فرآیندهای به کارگیری TQM به عنوان یک عامل قطعی و کلیدی برای دستیابی به برتری رقابتی جهانی.
در سال۲۰۰۰ مأموریتEFQM با عبارت” نیروی محرکه برای تعالی پایدار در سازمان های اروپایی” مطرح شد( شرطان،۱۳۸۸).
۲-۴-۶-۷- اعضا و نمایندگان EFQM
بیش از ۸۰۰ سازمان در ۳۸ کشور در سطح دنیا عضو EFQM هستند.
اعضای EFQM در سه اندازه کوچک، متوسط و بزرگ هستند.
سازمان های عضو EFQM سازمان هایی هستند که دارای عناوین تجاری شناخته شده و با نفوذ در سطح بین المللی هستند و به موفقیت های قابل توجهی در سطح بین المللی دست یافته اند.
تعداد سازمان های بخش عمومی که از شبکه کاری EFQM به عنوان یک مسیر سریع برای بهبود خدمات عمومی بهتر استفاده می کنند در حال رشد می باشند.
شبکه کاریEFQM شامل مؤسسه های دانشگاهی، مؤسسه های تحقیقاتی، مشاوران مدیریت و انجمن های ملی بهبود تجارت و کیفیت می باشند(شرطان،۱۳۸۸).
۲-۴-۶-۸- مزایای به کارگیری مدل تعالی سازمان EFQM
امکان ارزیابی کمّی و تعیین وضعیت موجود آن
امکان شناسایی فرصت های بهبود، نقاط قوت و ضعف سازمان و اولویت بندی برای اجرای پروژه های بهبود و همچنین نظارت بر روند و بهبود سرعت در مسیر تعالی سازمانی
امکان مقایسه با سایر سازمان های پیشرو در مورد هر یک از معیارها و مشخص کردن جایگاه سازمان در سطوح مختلف صنعتی، تجاری، ملی و بین المللی
امکان یادگیری از دیگر سازمان ها از طریق به اشتراک گذاشتن تجربیات برتر
امکان دریافت بازخورد و یادگیری از مدیران، مشاوران و مجریان رده بالای صنایع و بخش های مختلف خدماتی و صنعتی از طریق ارزیابی مستقل و رو در رو و همچنین دریافت گزارش از آنها

۴-۹-۲ . قراردادکارمدت غیرموقت ۹۷
۴-۱۰٫ تعلیق قراردادکار ۹۷
۴-۱۰-۱٫ شرایط تعلیق ۹۸
۴-۱۰-۱-۱٫ اجرای تعهدیکی ازطرفین غیر ممکن باشد ۹۸
۴-۱۰-۱-۲٫ عدم اجراءحالت موقت داشته باشد ۹۸
۴-۱۰-۱-۳٫ نتایج تعلیق قرارداد ۹۸
۴-۱۱٫ مواردتعلیق : ۹۹
۴-۱۲٫ پایان وانحلال قرارداد ۹۹
۴-۱۲-۱٫ پایان عادی وطبیعی ۹۹
۴-۱۲-۲٫ پایان زودرس قراردادها ۱۰۰
جمع بندی ۱۰۱
نتیجه ۱۰۲

۱-۱٫ مقدمه

فعالیت وکار، پایه و اساسی است که نظام آفرینش بر روی آن استوار می باشد و ضامن بقای هر آفریده­ای است. تلاش و زحمت برای رفاه و آسایش خود وخانواده و خدمت به جامعه از دیدگاه اسلام نوعی عبادت است، به گونه ­ای که قرآن آن را با نماز پیوند زده است. اسلام که دینی است فطری و اجتماعی کسب وکار را واجب شمرده است و برای افرادی که بیکار می­نشینند ارزشی قائل نشده است. از آنزمان که انسانها برای ادامه زندگی مجبور به اتخاذ روش های تولیدی پیچیده تری شدند رفته رفته دسته­ای از افراد بشر بجای اینکه خود مستقیما کار کنند از کار دیگران استفاده می­نمودند و بدیشان چیزی به عنوان دستمزد می­پرداختند. با این تغییر و تحول رابطه کار به وجود آمد؛ عده ای نیروی کار خود را در اختیار دیگری می­گذارند و از راه عوضی که به دست می­آورند زندگی خود را تأمین می­نمایند؛ در برابر؛ دسته­ای دیگر ازکار دسته­ی اول برای گرداندن چرخ کارهای تولیدی و جلب منفعت استفاده می­کردند. به کسانی که برای دیگران در مقابل اجرت کار می­ کنند،اجیر اطلاق می­گردد. عقد اجاره از مهمترین عقودی است که در بین مردم معمول و رایج است. این عقد یکی از راه های کسب رزق و روزی است. در متون فقهی و حقوقی بیشتر به مبحث اعیان رابطه موجر و مستأجر و عین مستأجره پرداخته شده وکمتر درباره اجیر و احکام آن بحث شده است. لذا پژوهش حاضر احکام اجیر را از دیدگاه فقه امامیه و حقوق مدنی ایران مورد بررسی قرار می­دهد تا هم ابهاماتی را که در این زمینه وجود دارد برطرف کند و هم مقایسه ای بین فقه و حقوق انجام دهد. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام می­گیرد متشکل از چهار فصل و نتیجه گیری است. فصل اول کلیات و تعاریف، فصل دوم ارکان و آثار اجاره، فصل سوم انحلال اجاره و فصل چهارم به قراردادکار می ­پردازد و در نهایت به نتیجه ­گیری همت گمارده خواهد شد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

فصل اول:

کلیات و تعاریف

۱-۲ . شرح وبیان مسئله پژوهشی :

اجاره اشخاص یکی از اقسام اجاره است که در فقه امامیه مشروعیت دارد. اجیر در اصطلاح فقها انسانی است که کار و عمل خودش را اجاره می­دهد. درفقه، اجیر به دو قسم اجیر عام و خاص تقسیم شده است.اجیر عام و به تعبیر دیگر اجیر مشترک و مطلق به کسی گفته می­ شود که عهده­دار کاری شده که در آن مباشرت شخص اجیر یا انجام کار در زمان معین و یا هر دو شرط نشده است؛ اما اجیر خاص به کسی گفته می­ شود که خود را برای مدت معینی اجاره می­دهد به گونه ای که تمام منافع او در آن مدت متعلق به مستاجر است. در قانون مدنی تعریفی از اجاره انسان به عمل نیامده، و تنها به این جهت اشاره شده است که در اجاره اشخاص کسی که اجاره می­ کند” مستاجر ” و کسی که مورد اجاره قرار می­گیرد “اجیر” و مال الاجاره “اجرت” نامیده می­ شود. در هر صورت می­توان اجاره اشخاص را چنین تعریف کرد: عقدی است معوض که به موجب آن شخصی در برابر اجرت معین ملتزم به انجام کاری می­ شود.

ماده ی ۵۱۳ قانون مدنی به تقلید از ماده ۱۷۷۹ قانون مدنی فرانسه اقسام اجاره اشخاص را چنین معین کرده است: ۱- اجاره خدمه وکارگران از هر قبیل ۲- اجاره متصدیان حمل و نقل اشخاص یا مال التجاره اعم از خشکی یا آب یا هوا؛ اما امروزه از اجاره انسان (اجیر) تحت عنوان کلی­تر با نام حقوق کار بحث می­ شود؛ چه آنکه قلمرو آن بسیار گسترده و فراگیر شده و از حد یک قرارداد خصوص و شخصی میان دو نفر یا چند نفر فراتر رفته و به مصالح عمومی و امنیت اقتصادی جامعه گره خورده است. به عبارت دیگر امروزه استفاده از نیروی انسانی در همه حرفه­ها و مشاغل و صنوف مختلف با نگرشی جامع­تر و به صورت کلان لحاظ می­ شود. از این رو حقوق کار جلوه­ای از حقوق عمومی محسوب می­ شود تا حقوق خصوصی.

اگر بخواهیم اجاره اشخاص را که در فقه مطرح است با حقوق کار امروزی تطبیق دهیم که خود مستقلا از قانون­کار پیروی می­ کند باید بگوییم که اجاره دهنده همان کارفرماست و اجیر همان کارگر و اجرت همان دستمزد یا حقوقی است که در قانون کار از آنها نام برده شده و مقررات خاصی برای آنها وضع شده است. با جدا شدن حقوق کار از حقوق مدنی بخش مهمی از اجاره اشخاص از قلمرو این شعبه خارج شده و دولت بوسیله قانون کار و بیمه های تامین اجتماعی رابطه­ کارگر وکارفرما را در اختیار گرفته است. این پژوهشبه بررسی موضوع در فقه و قانون مدنی می­پردازدو موارد اشتراک و افتراق آنها را رصد می­ کند؛ ضمن آنکه نقش قرارداد کار را در تنظیم روابط کارگر وکارفرما نیز به بررسی می­گیرد.

با توجه به اینکه در نظام حقوقی اسلام که متعلق اجاره می ­تواند انسان باشد و مستاجر در مقابل خدمات و استفاده از منفعت او مزدش را می پردازد، ممکن است با جعاله که عملیاتی مشابه با اجاره اشخاص دارد، اشتباه گرفته شود؛ لذا در پژوهش حاضر به وجوه افتراق و اشتراک جعاله با این نوع عقد اجاره نیز می­پردازیم.

۱-۳٫ضرورت و اهمیت تحقیق

جوامع بشری با اذعان به اهمیت کار در دفاع از حقوق کارگر و برای ساماندهی به قراردادهایی که در این خصوص بین افراد و شرکتها بسته می­ شود، قوانین خاصی وضع کرده ­اند که جامعه ما هم از این امر مستثنا نیست. با توجه به بافت دینی جامعه ایران و حضور پررنگ احکام فقهی در زندگی فردی و اجتماعی آنها می­طلبد که قانون مدنی و قوانین مربوط به کار با فقه اسلامی تطبیق داده شود و موارد اشتراک و افتراق آنها به دست آید. از آن جایی که پژوهشی جامع در این مورد انجام نپذیرفته، اهمیت و ضرورت تحقیق حاضر روشن خواهد شد.

۱-۴٫ اهداف تحقیق مورد نظر:

۱-۴-۱٫ هدف کلی:

شناخت احکام اجیر از دیدگاه فقه امامیه و حقوق مدنی ایران و دست­یابی به نقاط مشترک و افتراق آنها.

۱-۴- ۲٫ اهداف جزئی:

۱- شناخت نقاط قوت فقه نسبت به قانون مدنی در موضوع اجیر

1. 1. شناخت وجوه اشتراک و افتراق عقد اجاره اشخاص با جعاله

۱-۵ . کاربرد نتایج تحقیق:

با توجه به اینکه انسان همواره در تلاش وفعالیت است و تلاش و کار او نیاز به ساماندهی و نظارت دارد و در جامعه، اجاره اشخاص از قانون کار پیروی می­ کند قطعا تبیین و بررسی تطبیقی احکام اجیر از دیدگاه فقه امامیه و حقوق مدنی ایران می ­تواند راهگشای عملی دولت و نهادهای ذی­ربط باشد که با شناخت دیدگاه فقها نقاط ضعف قانون کار را رفع و بر قرارداد کار نظارتمستمر و بهتری داشتهباشدو به تنظیم مناسب­تر روابط میان اجیر و مستاجرو همچنین روابط میان کارگر و کارفرما بپردازند.

۱-۶ . سازمانهای بهره بردار احتمالی:

1. 1. مراکز آموزشی وپژوهشی؛ مثل دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و حوزه های علمیه

۲- قوه مقننه
۳- قوه مجریه
۴- سازمان کار و امور اجتماعی

۱-۷ . پیشینه علمی موضوع تحقیق و پژوهش های انجام شده :

در کتب فقهی و در باب اجاره فقها در باره احکام مختلف اجیر بحثهای نسبتا کاملی انجام داده­اند؛ چنانکه در برخی کتابهای حقوقی نیز قواعد حاکم بر اجیر و انعقاد قرارداد وتعهدات اجیر مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین با بررسی­های به عمل آمده پایان نامه­ای با عنوان «بررسی تطبیقی اجاره اشخاص در فقه اسلامی و حقوق موضوعه» نوشته حسین میری زاده تدوین شده که در آن مشروعیت اجاره، شرایط اجیر، ارکان آن؛ اجرت و شرایط متعاقدین مورد بحث واقع شده، بدون این که به حقوق کارگر و نقش قرارداد کار اشاره کرده باشد؛ ضمن آنکه به تفاوت اجاره اشخاص با جعاله نپرداخته است. مقاله­ای نیز با عنوان ««عهدی یا تملیکی بودن اجاره اشخاص» نوشته اسماعیل نعمت­الهی به دست آمد که در آن نظرات گوناگون فقها در مورد عهدی یا تملیکی بودن اجاره اشخاص بررسی شده است؛ اما تحقیق حاضر احکام اجیر را بطور جامع از دیدگاه فقه امامیه و حقوق مدنی ایران مورد بررسی قرار می­دهد و با پرداختن به حقوق کارگر و قانون کار به تفاوتهای عقد اجاره اشخاص با جعاله می ­پردازد.

۱-۸ . سوال­های تحقیق:

۱-۸-۱٫ سوال اصلی:

احکام اجیر در فقه امامیه وحقوق مدنی ایران چیست و چه نقاط اشتراک و افتراقی دارند؟

قرآن کریم می فرماید:
“أَفَلاَ یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ کَانَ مِنْ عِندِ غَیْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِیهِ اخْتِلاَفًا کَثِیرًا”(نساء، ۸۲)
آیا در [معانى] قرآن نمى ‏اندیشند اگر از جانب غیر خدا بود قطعا در آن اختلاف بسیارى مى ‏یافتند.
علامه طباطبائی فرموده است: ” قرآن کریم به این معنا تحدّی کرده است که در سرتاپای آن اختلافی وجود ندارد… این قرآن طوری نیست که یکی از معارفش با یکی دیگر متناقض و منافی باشد. هر آیه آن آیه دیگرش را تفسیر می کند".(طباطبائی، بی تا، ج۱: ۱۰۳)
اگر قرآن کریم از ناحیه غیر خدا بود در آن اختلافات و تناقضات زیادی یافت می شد. این استدلال دلیل بر این مطلب است که یکی از علائم حقانیت یک دین، وحدت همه ارکان آن و تناسب آن در یک جهت و هدف خاص می باشد. و وجود تناقض، ناشی از نقص و ضعف و کثرت و فقر است و خداوندی که واحد. عالم مطلق و بی نیاز و کمال مطلق و عدالت محض است دین او نیز قهراً دارای وحدت اجزاء و هدفمند و عادلانه و بی نقص و تناقض می باشد.
چون امکان ندارد در اسلام تناقض وجود داشته باشد. وجود حکمی که آزادی عقیده و روش عقلانی اسلام را نفض کند امکان وجود پیدا نکرده، و لذا باید حکم ارتداد، فلسفه و حکمتی داشته باشد تا با این اصل اولی و بدیهی و مورد تأکید اسلام تناقض نداشته باشد که این چنین نیز هست.
یعنی با توجه به تصریح، تأئید و تأکید اسلام بر آزادی عقیده و بیان و دعوت به اقامه دلیل و برهان و عقلانیت، که از بدیهیات فطری و مسلمات اسلام می باشد. امکان ندارد حکم ارتداد ناقض این بدیهیات باشد. پس قهراً معنای ارتداد مورد نظر اسلام چیزی غیر از مباحث جدی عقیدتی و عقلانی است. و مرتد خارج از این دایره سیر می کند که مورد غضب اسلام قرار گرفته است.
۴-۶-۸- دلیل هشتم ( عدم تناقض اسلام با بدیهیات عقل و فطرت)
اسلام با بدیهیات حقوق بشر و حسن و قبح های عقلی و سیره عقلاء همانگونه که در فصول پیشین گفتیم. هیچ تناقضی ندارد و نه می تواند داشته باشد؛ زیرا وقتی یکی از دلایل حقانیت اسلام انطباق قوانین آن با فطرت و عدم تضاد آن با بدیهیات عقلی و ذاتی بشر است، و خود اسلام مبنا و خط کش حقانیت خود را عقل و فطرت قرار داده، و خود را به آن ها به عنوان میزان سنجش عرضه می کند، امکان ندارد قوانینی ضد بشری تأسیس و تشریع نماید که با آن معیارها سازگار نباشد. پس حکم ارتداد قطعاً به منزله مقابله با آزادی عقیده و تحمیل عقیده نمی تواند باشد. زیرا مقابله با آزادی عقیده کاری است صد درصدضد عقل وضد فطرت انسانی!پس محال است در اسلام چنین حکمی با چنین تفسیری تشریع شود.
۴-۶-۹- دلیل نهم (ترویج آزادی عقیده توسط خود اسلام)
آیا زشت و قبیح نیست یک دین از یک طرف آزادی عقیده را ترویج کند و از سوی دیگر خودش آن را نقض کرده و زیر پا بگذارد. چنین حرکت کودکانه ای آیا آن دین را مضحکه خاص و عام نمی کند؟ صدور چنین فعل قبیحی از هر انسان عاقلی بعید است چه رسد به خداوند حکیم و دانا و پیامبر رحمت که عقل کل است.
۴-۶-۱۰- دلیل دهم (تقبیح بکارگیری زور و اجبار در اسلام در مورد عقاید)
در اسلام به کارگیری زور و اجبار در گسترش عقاید، و همچنین تقلید کورکورانه از گذشتگان در دین به شدت تقبیح شده و چنانچه اصول دین از روی علم و تحقیق نباشد بصراحت اعلام شده است که مورد قبول خداوند نمی باشد. تمام این تأکیدات، دلیل بر آن است که صدور حکم ارتداد در اسلام به معنای مؤاخذه و مجازات مرتد به جرم جهالت یا تردید یا عقیده صادقانه محال است.
۴-۶-۱۱- دلیل یازدهم (اعتراف مخالفین و مدافعین از حکم ارتداد به آزاد اندیشی اسلام)
نکته بسیار جالب توجه در آراء مخالفین و مدافعین از حکم ارتداد این بود که تمام مخالفین حکم ارتداد و تمام مدافعین از حکم ارتداد. بر وجود آزادی عقیده به عنوان یکی از اصول اولیه حقوق بشر در اسلام تأکید و به آن اعتراف کرده و با استناد به آیات و روایات و سیره نبی اکرم(ص) علیه حکم ارتداد قلم فرسایی نمودند. یعنی دوست و دشمن اسلام معترف بودند که اسلام دین آزاد اندیشی و آزادیخواهی و آزادی بیان و عقیده است.
و چنین اجماعی در مورد هیچ دینی وجود ندارد. همگی آزادی عقیده و بیان را در اسلام مفروض گرفته و به دنبال حذف یا توجیه حکم ارتداد بودند و کسی به دنبال اثبات آزادی عقیده در اسلام نبود.
۴-۶-۱۲- دلیل دوازدهم (تقویت مقوّم های عقل و حرمت زایل کننده های عقل در اسلام)
یکی از ویژگی های اسلام، ضدیت اسلام با هر آنچه ضد عقل و مایه تضعیف عقل، و تقویت عقل و هر آنچه مایه تقویت عقل می باشد است. بنابراین امکان ندارد حکمی غیر عقلانی از اسلام صادر شود که اجرای آن حکم، عقلانیت در جامعه را محدود و منکوب کرده و از رشد عقلانیت جلوگیری کند یعنی اگر حکم ارتداد مایه تضعیف عقلانیت بود از جانب اسلام صادر نمی شد. و همچنین می توان نتیجه گرفت دینی که تمام تلاش آن جهت تقویت عقلانیت و مبارزه با هر آنچه ضد عقل است می باشد. نه تنها ضد عقل نیست بلکه قطعاً حکم ارتداد صادره از آن، حکمی است در جهت تقویت عقلانیت و بر علیه عملی غیر عقلانی که ریشه عقلانیت را مورد هدف قرار داده است. یعنی اکنون که چنین حکمی از آن صادر شده است پس قطعاً این حکم مایه تقویت و محافظت از عقلانیت است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۶-۱۳- دلیل سیزدهم (تساهل و تسامح در اسلام)
رأفت اسلامی و وجود تساهل و تسامح و انعطاف پذیری در اسلام که تجسمی از رحمانیت خداوند و رحمه للعالمین بودن نبی مکرم اسلام(ص) است. صدور حکمی غیر عقلانی و خشونت آمیز علیه اولیه ترین حق انسانها که آزادی عقیده می باشد را بعید و غیر ممکن می نماید.
اسلامی که احکام آن تابع مصالح و مفاسد بوده و هر حکمی را که با دلایل کافی مصلحت آنرا منقضی شده تشخیص دهد و فایده ای عقلانی در آن نبیند تعطیل می کند. چطور ممکن است حکمی صادر کند که عقول انسانها را تعطیل و تهدید و محدود، و سیره عقلاء را تعطیل نماید در حالی که مضّرات آن قطعی و یقینی بوده و عقل و علم در صورت تفتیش عقاید و تحدید آن سیر قهقرایی را طی خواهد کرد.
در اسلام بسیاری از احکام با احتمال مضّر بودن تعطیل می شود مثل روزه ماه رمضان که در صورت احتمال ضرر و زیان برای روزه دار تعطیل می شود.
در اسلام براساس قاعده لا ضر و لاضرار که از جمله قواعد حاکم بر فقه است، در صورتی که عقلاء متخصص تشخیص دهند حکمی از حیز انتفاع ساقط شده می توانند آن را تعطیل نمایند.
در اسلام با اندک شبهه ای که قابل توجه باشد، حدود الهی شکسته و اجرا نمی شود. قاعده ” اِدرءو الحدود بالشبّهات “
در اسلام براساس قاعده احتیاطی حفظ دم مومن، مرتد یا قاتل با اندک شبهاتی مثل سکران یا جنون یا حالتی که نشان از حرکت غیر عقلانی او باشد حدود تعطیل می شود.
اسلام در حالیکه برای ازدواج شاهدی نمی خواهد، برای اثبات منکراتی چون زنا و غیره ۴ شاهد عادل مرد، با شرایطی خاص می طلبد که به راحتی امکان پذیر نمی باشد. آیا ممکن است چنین اسلامی در مورد بدیهی ترین حق انسانها که از نظر همه عقلاء لازمه ذات بشر است، اینگونه با خشونت رفتار کند؟!
۴-۶-۱۴- دلیل چهاردهم (تأکید و تعظیم جایگاه عقل و وجوب پیروی از یقین )
در باب جایگاه عقل و علم در اسلام به تفصیل سخن گفتیم در اینجا فقط به این نکته بسنده می کنیم که؛ وقتی اسلام، پیروی از یقین را حتی اگر اشتباه باشد، واجب، و پیروی از خلاف یقین را حرام می داند؛ امکان ندارد ارتداد را با تفسیر عقیده بودن حرام بداند. زیرا اگر شخص مرتد واقعاً به حقانیت مثلاً مسیحیت و به بطلان اسلام یقین داشته باشد از نظر اسلام واجب است اسلام را وانهاده و به دینی که حق است مؤمن شود. بنابراین نتیجه منطقی چنین حکمی در اسلام حداقل آن، این است که: از نظر اسلام ارتداد عقیده نیست و با توجه به مستنداتی که تاکنون ارائه کردیم. ارتداد عملی است برخلاف همان یقینی که مرتد واجد آن است و به همین دلیل عمل او حرام است زیرا مرتد برخلاف یقین خود سخن می گوید. در نتیجه چنین حکمی قطعاً فلسفه ای خاص دارد که آن فلسفه چیزی نیست جز کفر و نفاق فرد مرتد و ماهیتی غیر قابل تحمل و خطرناک که باعث گردیده اسلام چنین مجازاتی را در مورد او صادر نماید.
۴-۶-۱۵- دلیل پانزدهم ( تعابیر قرآن کریم در مورد ارتداد و مرتد)
در قرآن کریم کسانی به عنوان مرتد مورد لعن و نفرین خدا قرار گرفته اند که از نظر عقلاء و فطرت های سالم نیز مورد تنفر می باشند. باید توجه داشت که قرآن به انسانهای مرتد و کافر اتهام دروغگویی و جاسوسی و خیانت نمی زند. بلکه انسانهای فاسق، فاسد هدایت ناپذیر، دروغگو و خائنی که عقیده و ایمان را محملی برای پیاده کردن اهداف خود قرار داده اند و لجوجانه در مقابل حق می ایستند را مرتد و کافر می نامد. به همین لحاظ بخشی از تعابیر قرآن را به اختصار در مورد مرتد و کافر آورده ایم تا گواهی باشد بر اینکه آنچه از نظر اسلام مهر ارتداد و کفر خورده است هیچ سنخیّتی با عقیده و عقلانیّت ندارد.

1. 1. ضلالت و گمراهی، تفرقه و دوری از صراط مستقیم و شرخلایق، عناوینی است که از آیات زیر استفاده و معرّف ماهیّت مرتد است.

“وَکَذَلِکَ فَتَنَّا بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لِّیَقُولواْ أَهَؤُلاء مَنَّ اللّهُ عَلَیْهِم مِّن بَیْنِنَا أَلَیْسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاکِرِینَ( انعام، ۵۳)، إِنَّ الدِّینَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوْتُواْ الْکِتَابَ إِلاَّ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْیًا بَیْنَهُمْ وَمَن یَکْفُرْ بِآیَاتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهِ سَرِیعُ الْحِسَابِ ٭ وَمَن یَبْتَغِ غَیْرَ الإِسْلاَمِ دِینًا فَلَن یُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الآخِرَهِ مِنَ الْخَاسِرِینَ” ( آل عمران، ۱۹ و۸۵ )،” إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَالْمُشْرِکِینَ فِی نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا أُوْلَئِکَ هُمْ شَرُّ الْبَرِیَّهِ” ( بینه، ۶ ) “أَمْ تُرِیدُونَ أَن تَسْأَلُواْ رَسُولَکُمْ کَمَا سُئِلَ مُوسَى مِن قَبْلُ وَمَن یَتَبَدَّلِ الْکُفْرَ بِالإِیمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاء السَّبِیلِ“ (بقره، ۱۰۸).

1. 1. انسان مرتجع و واپسگرا

“وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ وَمَن یَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللّهَ شَیْئًا وَسَیَجْزِی اللّهُ الشَّاکِرِینَ”(آل عمران، ۱۴۴).
و محمد جز فرستاده‏اى که پیش از او [هم] پیامبرانى [آمده و] گذشتند نیست آیا اگر او بمیرد یا کشته شود از عقیده خود برمی گردید و هر کس از عقیده خود بازگردد هرگز هیچ زیانى به خدا نمى ‏رساند و به زودى خداوند سپاسگزاران را پاداش مى ‏دهد.

1. 1. اطاعت از کفّار، یهود و نصاری و واپس گرایی

“یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوَاْ إِن تُطِیعُواْ الَّذِینَ کَفَرُواْ یَرُدُّوکُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ فَتَنقَلِبُواْ خَاسِرِینَ”(آل عمران،۱۴۹).
اى کسانى که ایمان آورده ‏اید اگر از کسانى که کفر ورزیده‏اند اطاعت کنید شما را از عقیده تان باز مى‏ گردانند و زیانکار خواهید گشت.
“وَدَّ کَثِیرٌ مِّنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یَرُدُّونَکُم مِّن بَعْدِ إِیمَانِکُمْ کُفَّارًا حَسَدًا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم مِّن بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُواْ وَاصْفَحُواْ حَتَّى یَأْتِیَ اللّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ”(بقره، ۱۰۹).