در توصیف ساختار فیزیکی، پایان نامه در رعایت بعضی از فاکتور ها با یکدیگر دارای تفاوت­هایی می­باشند که به نظر می­رسد با در نظر گرفتن تفاوت در آیین نامه­ ها و استاندارد­های دانشگاه ها این مسئله قابل پیش بینی باشد. با توجه به بررسی های به عمل آمده، فاکتور هایی مانند صفحه عنوان فارسی و انگلیسی، صفحه چکیده فارسی و انگلیسی، صفحه تقدیم، صفحه تشکر، صفحه گواهی دفاع، چاپ مشخصات روی جلد (فارسی) با بیش از ۹۵/ درصد، چاپ مشخصات پشت جلد (انگلیسی) با ۶/۸۱ درصد و صفحه ضمیمه با ۶/۹۰ درصد رعایت شده است که نشان دهنده برخورداری دانشگاه­ها از الگویی یکسان در رعایت ساختار پایان نامه­ ها در این مشخصه­ها می­باشد. با توجه به یافته های مربوط به بخش ضمیمه، این یافته با نتایج خدادوست (۱۳۸۵)، که گزارش نمود تعدادی از پایان نامه­ ها فاقد ضمیمه هستند، همخوانی دارد. محقق عدم وجود ضمیمه در بعضی از پایان نامه ها را ناشی از قصور پژوهشگران دانست.
از طرفی فاکتور هایی مانند صفحه منشور اخلاقی، صفحه تعهد اصالت و صفحه ارزشیابی در بین پایان نامه­ ها از الگویی متفاوت پیروی می­نماید که به نظر می رسد دانشگاه ها در رابطه با این چند فاکتور ساختاری مورد استفاده در پایان نامه­ ها بر اساس آیین نامه و استاندارها به صورت های متفاوتی اقدام می­نمایند. از طرفی استنباط می شود این مسئله ناشی از عدم اطلاع پژوهشگران از استانداردهای موجود باشد که با در اختیار قرار دادن جدید ترین آیین نامه های ساختاری و نگارشی می توان از این نا هم شکلی موجود در پایان نامه­ ها جلوگیری به عمل آورد.
در پایان قابل ذکر است، ایجاد بانک­های اطلاعاتی درباره موضوعات انجام شده در گرایش مدیریت ورزشی در استان و به روز رسانی آن در بازه­های زمانی مشخص می ­تواند کمک شایانی به دانشجویان نماید تا ضمن جلوگیری از انجام موضوعات تکراری، باعث ورود به موضوعات جدید و انجام نشده شوند و از طرفی با نیازهای موضوعی رشته خود آشنا شوند. با توجه به این که در راستای جمع­آوری موضوع­های دانشگاه­ های استان تحقیقاتی توسط محقق یافت نشده است، لذا تهیه این بانک اطلاعاتی ضروری به نظر می رسد، که رضا خانی مقدم و همکاران (۱۳۹۰)، میزانی و همکاران (۱۳۹۰)، میزانی و همکاران (۱۳۹۲) و شکفته و اکبری (۱۳۸۷) در تحقیقات خود، اهمیت این موضوع را خاطر نشان کرده ­اند و معتقدند راهکارهایی همچون تهیه بانک اطلاعاتی مناسب از پایان نامه­ ها می تواند راهنمای مناسبی جهت انتخاب موضوعات جدید و غیر تکراری پایان نامه­ های دانشجویان باشد. این اطلاعات موضوعی می ­تواند در پایگاهی مشخص و یا به صورت CD و …. در اختیار دانشجویان قرار بگیرد.
۵-۵) نتیجه گیری
در بخش مشخصات کلی پایان نامه­ ها وجوه افتراق و اشتراکی در پایان نامه­ ها و توجه به بعضی شاخص ­ها نسبت به یک سری دیگر از شاخص ­ها مشاهده گردید. از سوی دیگر پایان نامه در بخش روش شناسی از الگو­های نسبتا یکسانی پیروی می­کردند و در بعضی از شاخص ­ها جنبه­هایی از نوآوری و تغییر روش­های قدیمی مشاهده شد. در بخش مشخصات فیزیکی پایان نامه­ ها نیز به طور کلی باید عنوان کرد در بعضی شاخص ­ها یک الگوی واحد که به طور کامل پژوهشگر را ملزم به رعایت استانداردهای ساختاری کند وجود ندارد. در این راستا دانشکده ­ها و یا حتی دانشگاه­ها می­توانند با طرح الگویی کامل و انتشار آن برای دانشجویان آنان را در ارائه ساختار­های استاندارد یاری نمایند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۵-۶) پیشنهادات برخاسته از تحقیق

• • با توجه به کمبود منابع و حمایت­های مالی از پایان نامه­ ها به دانشگاه­ها پیشنهاد می­ شود دانشجویان را به سمت طرح های تحقیقاتی سازمان ها و نهاد­های مختلف سوق داده و زمینه بهره مندی پایان نامه­ ها از حمایت های مالی و انجام تحقیقات وسیع در سازمان های مختلف را فراهم نماید.

• • با توجه به کمبود تحقیقات بنیادی و نیز استفاده از سایر روش های تحقیق مانند نیمه تجربی، پیشنهاد می شود شرایط مناسب جهت انجام این گونه تحقیقات از سوی دانشگاه ها فراهم گردد و با تسهیلات و امتیازات ویژه ای که در اختیار دانشجویان قرار می گیرد آن ها را به انجام اینگونه تحقیق ها تشویق نمود.

• • با توجه به ورود روش های جدید جمع آوری اطلاعات مانند روش های مجازی، آمیخته و سایر روش های جدید، پیشنهاد می شود اساتید، دانشجویان را به انجام اینگونه روش ها تشویق نمایند.

• • با توجه به اهمیت برگزاری کلاس های روش تحقیق، پیشنهاد می شود در راستای آموزش بحث های روش شناسی تحقیقات، مواردی از آن ها که دارای اهمیت می باشند و از سوی دانشجویان بیشتر مورد استفاده قرار می­گیرند مانند جدول حجم نمونه کرجسی و مورگان، نرم­افزار­هایی نظیر SPSS وLISREL و آشنایی دانشجویان با ابزارهایی به غیر از پرسشنامه در اولویت قرار گیرند.

• • برای ارتقاء وضعیت نگارش پایان نامه ها پیشنهاد می شود، اصلاحات در برنامه های آموزشی، به روز رسانی استانداردهای مربوط به نگارش پایان نامه و سهولت در دستیابی به آن ها توسط دانشجویان، مد نظر مسئولین ذیربط قرار گیرد.

• • پیشنهاد می شود بانک اطلاعات موضوعی تهیه شده در بازه های زمانی مشخص به روز رسانی شود و با تبدیل شدن به پایگاهی مشخص، موضوعات پایان نامه­ ها توسط دانشگاه­ های مختلف در این پایگاه ها قرار گیرد.

• • پیشنهاد می شود با تدوین قوانین جدید در دانشگاه­ها، شرایط برای انجام انجام پایان نامه­ هایی که از نظر موضوعی نگاه ویژه ای به آن ها می شود توسط بیش از یک نفر انجام گیرد تا سنگینی کار از این طریق کاهش یابد.

• • پیشنهاد می شود نیاز سنجی در راستای قلمرو های موضوعی و قلمروهای مکانی جدید در راستای اهداف بلند مدت گرایش مدیریت ورزشی و همچنین مورد نیاز استان صورت پذیرد و از این پس موضوعات و جوامع آماری به صورت هدفمند به دانشجویان پیشنهاد گردد.

• • پیشنهاد می شود دانشگاه های استان، در راستای اهمیت دادن به ورزش بانوان، موضوع های مرتبط با این قشر را به پژوهشگران زن محول نمایند.

• • با توجه به این که همه ساله تعداد زیادی از دانشجویان فارغ التحصیل می­شوند، اطلاع از این تعداد می ­تواند در برنامه­ ریزی­های آینده مربوط به رشته مورد نظر تاثیر گذار باشد. پیشنهاد می­ شود برنامه ­های آینده در دانشگاه های استان و در این رشته با توجه به تعداد فارغ التحصیلان زن و مرد گزارش شده در این تحقیق برنامه­ ریزی گردد.

• • برای هدفمند کردن موضوع های پایان نامه­ ها و جهت دادن به آن­ها بهتر است اولویت سنجی پژوهشی انجام شود تا اساس کمک به دانشجویان در انتخاب موضوع بر اساس نیاز های هر دوره زمانی باشد.

• • چون فرمت و ساختار پایان نامه ها از دانشگاه به دانشگاه دیگر متفاوت است، لذا پیشنهاد می گردد اداره پژوهش دانشگاه­ها، قالب و فرمت استاندارد و یکسانی تدوین نمایند تا دانشجویان بر اساس آن به نگارش پایان نامه بپردازند.

۵-۷) پیشنهادات برای تحقیقات آینده

• • پیشنهاد می شود تحقیقی مشابه در سطح ملی و در چند دانشگاه کشور به عنوان نمونه در جهت اعتبار و غنای هرچه بیشتر این پژوهش و امکان تعمیم دقیق­تر نتایج این پژوهش به کل کشور، و نیز آشنایی از میزان شباهت ها و تفاوت­های موجود در ساختار کلی پایان نامه­ ها انجام پذیرد.

• • پیشنهاد می‌شود تحقیقی مشابه در رابطه با سایر گرایش های تربیت­بدنی موجود در دانشگاه­ های استان انجام گیرد و در سایر گرایش­ها نیز اقدام به تهیه بانک­های اطلاعات موضوعی شود.

• • پیشنهاد می­ شود این تحقیق با توجه به افزایش پذیرش دانشجو و در نتیجه تعداد پایان نامه­ ها، در راستای ارزشیابی و بررسی نقاط قوت و ضعف پایان نامه­ ها و رفع موانع موجود برای ارتقا کیفیت، هر چند سال یکبار توسط محققین دیگری انجام شود

• • پیشنهاد می‌شود در تحقیقات آینده، ابعاد دیگری از تحلیل پایان نامه­ ها (مانند تحلیل استنادی، تحلیل روش شناسی و…) در دانشگاه های استان بررسی شود.

• • پیشنهاد می­ شود این تحقیق در مقطع تحصیلی دکتری در دانشگاه­ های استان انجام گیرد و کیفیت رساله ها نیز مورد بررسی قرار گیرد و یا تحقیقی مشابه بر روی مجلات علمی، پژوهشی دانشگاه­ها انجام گیرد.

منابع و مآخذ
منابع و مآخذ فارسی

1. 1. اسحاقیان، مهدی(۱۳۸۲). می­خواهم پژوهشگر شوم. نشر نوشته، اصفهان.

1. 1. افتخاری، یحیی. رضائیان، محسن. زارع بیدکی، محمد. عرب شاهی پاریزی، عابد(۱۳۹۲). بررسی وضعیت انتشار مقاله از پایان نامه های دفاع شده در دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در فاصله سال­های ۱۳۸۶-۱۳۷۲. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان،دوره ۱۲، شماره ۷، ص۵۴۴-۵۳۱.

1. 1. امیری، رضا(۱۳۸۱). پژوهش علمی و موانع آن در ایران. فرهنگ پژوهش. شماره ۱۰۰، ص ۵۳-۵۲.

1. 1. ایزاک، استفان(۱۹۹۶). راهنمای تحقیق و ارزشیابی در روانشناسی و علوم تربیتی. ترجمه علی دلاور، چاپ اول (۱۳۷۶). تهران: انتشارات ارسباران.

1. 1. بازرگان، عباس(۱۳۸۲). ارزیابی عملکرد پژوهشی وزارت آموزش و پرورش. پژوهش نامه آموزش، شماره ۱۴، پژوهشکده تعلیم و تربیت.

1. 1. برینکرهوف، رابرت (۱۹۹۹). راهنمایی عملی برای مربیان و کارشناسان آموزش و کارورزی. ترجمه یدالله مهرعلی زاده، چاپ اول(۱۳۷۹)، تهران، انتشارات جلوه

1. 1. بست، جان(۱۹۸۳). روش های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری. ترجمه حسن پاشا شریفی و نرگس طالقانی، چاپ نهم (۱۳۸۱)، انتشارات رشد، تهران.

1. 1. بست، جان(۲۰۰۶). روش های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری. ترجمه حسن پاشا شریفی و نرگس طالقانی، چاپ دهم(۱۳۸۴)، انتشارات رشد، تهران.

1. 1. بسطامی، مسعود(۱۳۸۴). نخستین کنگره بین المللی نهضت تولید علم. جنبش نرم افزاری و آزاد اندیشی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.

1. 1. بهادری، لیلا. بنی اقبال، ناهید(۱۳۹۲). میزان انطباق توصیفگرهای نمایه سازی و کلید واژه های پایان نامه های رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اصلاحنامه پزشکی فارسی و MESH. فصلنامه دانش، سال هفتم، شماره ۲۴، ص ۶۸-۵۴.

1. 1. پاریاد، رحمان. نصر، احمد رضا. لیاقتدار، محمد جواد(۱۳۸۳). بررسی موانع ساختاری پژوهش در بین اعضای هیات علمی گروه های آموزشی و علوم انسانی دانشگاه های اصفهان و منطقه غرب کشور. مجموعه مقالات آموزش عالی و توسعه پایدار، جلد دوم، تهران، موسسه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، ص ۲۵۸-۲۳۳.

1. 1. حاجی زاده، ابراهیم. اصغری، محمد(۱۳۹۰). روش ها و تحلیل­های آماری با نگاه به روش تحقیق. انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.

1. 1. حافظ نیا، محمدرضا(۱۳۸۸). مقدمه ای بر روش تحقیق. انتشارات سمت، تهران.

1. 1. حری، عباس (۱۳۷۸). بررسی وضع پیشینه در پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی. اطلاع رسانی نگرش ها و پژوهش ها، نشر کتابدار، تهران.

1. 1. حری، عباس(۱۳۷۱). طرح های تحقیقاتی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه تهران.

1. 1. خبیری، محمد. بشارتی، مینا. آشوری، نرگس. رضوانفر، مریم(۱۳۹۰). تحلیل استنادی مآخذ رساله های دکتری و پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشکده تربیت بدنی دانشگاه های تهران در سال های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷. مدیریت ورزشی، شماره ۹، ص۱۲۳ -۱۰۹.

1. 1. خدادوست، مصطفی(۱۳۸۵). بررسی تحلیل محتوایی پایان نامه های دوره کارشناسی ارشد دانشکده تربیت بدنی دانشگاه شهید چمران اهواز از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

1. 1. خلجی، حسن. کشتی دار، محمد(۱۳۸۱). بررسی کمی پایان نامه های تربیت بدنی مراکز آموزش عالی کشور از سال ۱۳۷۸-۱۳۵۷. فصل نامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، شماره ۲۴-۲۳، ص ۱۱۸-۹۷.

1. 1. خواجه نوری، عباسقلی(۱۳۹۲). روش تحقیق. انتشارات دانشگاه تهران، تهران.

1. 1. دلاور، علی(۱۳۹۰). روش تحقیق در روان شناسی و علوم تربیتی. نشر ویرایش، تهران.

1. 1. ذاکر صالحی، غلامرضا (۱۳۸۹). سوءرفتار علمی جنبه های اجتماعی و حقوقی. چاپ اول، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی فصلنامه آموزش مهندسی ایران، شماره ۴۰، زمستان ۱۳۸۷ ص ۲۵-۲۹.

1. رضا خانی مقدم، حامد. شجاعی زاده، داود. نبی اللهی، عبدالاحد. معز سهیلا(۱۳۹۰). تحلیل محتوای پایان نامه های آموزش بهداشت دانشگاه های علوم پزشکی تهران، تربیت مدرس و علوم پزشکی ایران در سال های ۱۳۸۹-۱۳۴۹. مجله پیاورد سلامت، دوره ۵، شماره ۱، ص ۹۰-۸۰.

«و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً؛ و خداوند هرگز بر( زیان) مؤمنان، برای کافران راهی(برای سلطه) قرار نداده است (نساء/۱۴۱).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این آیه، تشریع حکمی که موجب سلطه کفار بر مسلمانان شود را نفی کرده است. با اثبات این اصل باید گفت این اصل بر اصول و قواعد دیگری که در این رابطه وجود دارد، حاکم بوده و عمل به آنها را در صورت مخالفت با آن ممنوع کرده است. بر خی تشریع این جمله قرآنی را برای قیامت دانسته‌اند؛ در پاسخ می توان گفت: این امر دلیل برآن نمی‌شود که بتوان از عمومیت آیه صرف نظر کرد و به اصطلاح ظهور ظاهر آیه دنیا و آخرت را در بر می‌گیرد و نمی‌توان از آن ظهور دست برداشت (بجنوردی، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۱۵۸).
از طرفی شرافت و عزتی که اسلام برای مسلمانان قایل است ایجاب می‌کند که در احکام و مقررات، چیزی که موجب‌خواری و ذلت آنان شود قرار ندهد. در قرآن مجید آمده است:
« و لله العزه و لرسوله و للمومنین و لکنّ المنافقین لایعلمون؛ عزت از آن خدا و پیامبرش و مومنان است ولی منافقان نمی‌دانند (منافقون/۸).
با این وجود می‌توان گفت که این اصل کلی در اسلام پذیرفته شده است و در تمامی احکام و مقرراتش اعم از سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و در عرصه‌های فردی، خانوادگی، اجتماعی و بین المللی جاری است و کلیه قراردادها و معاهدات مخالف خود را بلا اثر می‌کند. این قاعده در ارتباط با اقلیت های دینی ساکن کشور اسلامی مصادیق زیادی دارد. برای مثال: تولیت کافر بر اوقاف مسلمین، ولایت بر صغار مسلمان، ازدواج دختر مسلمان با کافر،تصدی امر قضاوت، ریاست قوای حاکم همچون ریاست جمهوری، ولایت امر توسط کافر، سلطه بر وسایل ارتباط جمعی برای القای فرهنگ غیر اسلامی و…. می‌تواند از مصادیق این اصل باشد. در تاریخ سیاسی معاصر ایران با استناد به این قاعده، موضوع کاپیتولاسیون و قضاوت کنسولی مورد اعتراض رهبران دینی قرار گرفت؛چرا که سلطه سیاسی غیر مسلمانان بر ایران را به دنبال داشت. همچنین تحریم استعمال توتون و تنباکو توسط میرزای شیرازی به دلیل سلطه اقتصادی انگلیس بر ایران نیز به همین دلیل بوده است. موارد دیگری را نیز می‌توان در تاریخ اسلام یا ایران بر شمرد که همه گویایی حاکمیت این اصل در روابط مسلمانان با غیر مسلمانان و به خصوص دولت‌های غیر مسلمانان می‌باشد (شریعتی، ۱۳۸۶، ص۴۹).
۱-۹-۹-۷- تألیف قلوب
اصل تألیف که برای نخستین بار در قرآن مجید با تعبیر المؤلًفه قلوبهم آمده است نیز همانند اصول دیگر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و زیر بنای برخی از روابط و مناسب‌های مسلمانان با غیر مسلمانان می‌باشد. تألیف قلوب به معنای ایجاد مهربانی و الفت در دل‌ها است. قرآن مجید یکی از موارد مصرف زکات واجب بر مسلمانان را تألیف قلوب دانسته است.^[۹]
فصل دوم
حقوق مدنی
۲- حقوق مدنی اهل کتاب
لازمه زندگی در جامعه اسلامی تبعیت از قوانین آن جامعه است، تا اقلیت‌های دینی در پناه دولت اسلامی، با آرامش زندگی کنند. حقوق مدنی، شامل روابط مالی و خانوادگی افراد یک جامعه با یکدیگر است (جعفری لنگرودی، بی‌تا، ۸۷). حقوق مدنی روابط اشخاص را تنها از این لحاظ که عضو جامعه هستند تنظیم و توجهی به مشاغل گوناگون ندارد (کاتوزیان، ۱۳۷۶، ص۸۹).
۲-۱- حق حیات
از بدیهی ترین حقوق طبیعی هر انسانی، حق حیات وزندگی است. این امر که هر کس حق دارد زندگی کند،زنده بماندو بدون دلیل موجه به زندگی وی خاتمه داده نشود. موضوعی است که همه ادیان وتمامی عقلای عالم به آن اعتراف دارند.
در قرآن کریم در آیه ۸۴ سوره بقره خداوند از بنی اسرائیل پیمان گرفت که خون یکدیگر را نریزند ودر آیه ۳۲ سوره اسری، اصل اولی حرمت جان همه است. حتی خود فرد نیز اجازه تعرض به جان خویش و به اصطلاح خودکشی را ندارد.
حضرت علی (ع) در نهج البلاغه در نامه ۵۳ به مالک اشتر وی را از ریختن خون به ناحق بر حذر می‌دارد: «به پرهیز از خون ها و ریختن آن به ناروا … پس حکومت خود رابا ریختن خونی حرام نیرومند مکن…. وعذر تو با کشتن نا حق (عمد) نه نزد من و نه نزد خدا فایده ندارد چه اینکه در آن قصاص بدن باشد (نهج البلاغه، نامه ۵۳).
حق حیات نه تنها برای مسلمانان، بلکه برای غیر مسلمانی که در کشور اسلامی زندگی می‌کند وجود دارد ( اقلیت های دینی و اهل ذمه ( اهل کتاب)). در روایات آمده است که حضرت محمد(ص) فرمودند: « من قتل قتلامن اهل الذمه لم یرح رائحه الجنه؛ هر کس اهل ذمه ( ذمی) را بکشد بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد ( بیهقی، ۱۳۵۶ق، ج۹، ص۲۰۵).
و نیز فرمودند: « من قتل معاهداً بغیر حق لم یرح رائحه الجنه: هر کس به انسانی که در پناه اسلام است به ناحق بکشد بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد. (بیهقی، ۱۳۵۶، ج۹، ص۲۰۵).
استاد محمد تقی جعفری نیز اساسی ترین حقوق هر انسانی را به سه دسته تقسیم می‌کند:
۱- حق حیات ۲- حق کرامت ۳- حق آزادی (جعفری، ۱۳۶۹، ص۳۴۰ ).
وی حق حیات را نخستین حق طبیعی هر انسان می‌داند که در طبیعت او به عنوان یک موجود اجتماعی صاحب عقل، ریشه دارد (جعفری، ۱۳۶۹، ص۳۵۰).
اسلام حق حیات را که از طبیعی ترین حقوق انسانها به شمار می‌رود برای اقلیت های دینی به رسمیت شناخته است و سلب این حق و تعرض به آن را توسط هر فردی ممنوع کرده و مجازاتی برای متعرض مقرر داشته است. به همین دلیل اگر متعرض به این حق از شهروندان مسلمان نیز باشد وی رابه مجازات مقرر محکوم می‌کند ( شریعتی، ۱۳۸۷، صص ۶۵و ۶۶ ).
این مسأله در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر چنین آمده است: « هر کس حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد».
در ماده ۶۰ میثاق بین المللی مدنی سیاسی نیز چنین آمده است: « حق زندگی از حقوق ذاتی شخص انسان است. این حق باید به موجب قانون حمایت بشود. هیچ فردی را نمی توان خود سرانه ( برون مجوز ) از زندگی محروم کرد.
میتوان گفت متن این مواد با روایات اسلامی مطابقت دارد و اسلام ۱۴۰۰ سال پیش چنین قانونی را مقرر داشته است.
قانون اساسی نیز در اصول متعدد به صورت تصریح یا اشاره این حق رابه رسمیت شناخته است.
در اصل ۲۲ قانون اساسی چنین آمده است :« حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز می‌کند».
۲-۱-۱- دیه اقلیت‌های دینی
مشهور میان فقهای امامیه درباره دیه اهل کتاب (یهود، مسیحی و مجوس) هشتصد (۸۰۰) درهم است، در صورتی که دیه کامله ده هزار (۰۰۰/۱۰) درهم مطابق هزار (۰۰۰/۱) دینار می‌باشد. در میان فقهای عامه اختلاف است، و مجموعاً بر سه قول می‌باشند:
نخست آن که دیه آنان نصف دیه مسلمان است. و این قول، رای مالک و عمر بن عبدالعزیز است.
دوم: یک سوم دیه مسلمان، رای شافعی است. و از عمر بن خطاب و عثمان بن عفان نیز روایت شده است.
سوم: برابر دیه مسلمان، رای ابوحنیفه و ثوری و گروهی دیگر از فقها عامه، و از عبدالله بن مسعود روایت شده است و به عمر وعثمان نیز نسبت داده شده است و گروهی از تابعین نیز بر این قول‌اند (ابن رشد، ج ۲، ص ۴۴۷).
عمده مستند رای نخست، روایتی است که از پیغمبر(ص) نقل کرده‌اند، فرموده باشد:«دیه الکافر علی النصف من دیه المسلم» (مسند احمد، ج ۲، ص ۱۸۰ و ۲۱۵؛ سنن ابی داود، ۱۴۰۸ق، ج ۲، ص ۱۹۴).
ولی ابوحنیفه به عموم آیه تمسک کرده و گفته است:«و ان کان من قوم بینکم و بینهم میثاق لدیه مسلمه الی اهله و تحریر رقبه مومنه»( نساء/ ۹۲) یعنی: اگر مقتول از گروهی باشد که با شما پیمان دارند، همتنند دیگر مقتولین که در صدر آیه آمده باید دیه کامل به ورثه او پرداخت شود. مفسرران درباره این مقتول، اختلاف نظر دارند آیا در صورتی است که مومن باشد یا مطلقا؟ بیشتر مفسران مطلق گرفته‌اند، که ابو حنیفه همین قول را ترجیح داده است. ولی طبق سیاق آیه و در روایات معتبره، مومن بودن وی شرط است. زیرا اساساً آیه از قتل مومن که خطا انجام گرفته سخن می‌گوید؛ و بر فرض اطلاق، قابل تقیید است، و روایت یاد شده دلیل بر این تقیید می‌باشد، مگر آن که ابو حنیفه، روایت را نپذیرفته باشد، چناچه در کلام شافعی یادآور می‌شویم. این شهاب زهری- که از فقهای نامی و معاصر عمربن عبدالعزیز است می‌گوید: دیه یهودی و نصرانی و هر ذمی مانند دیه یک مسلمان است؛ و در عصر پیامبراکرم(ص) و خلفای اربعه همین گونه بوده است تا دوران حکومت معاویه که آن را نصف نمود، و نصف دیگر را می‌گرفت و در بیت المال می‌نهاد.
عمربن عبدالعزیز، آن نصفی را که بیت المال می‌نهاد، به طور کلی اقساط نمود.
زهری می‌گوید: موفق نشدم که به عمربن عبدالعزیز تذکر دهم که دیه، اساساً کامل بوده، و تنها معاویه آن را تنصیف کرده بود.( ابن رشد، ج ۲، ص ۴۴۸).
ابوحنیفه می‌گوید: شافعی، برای نظر خود(ثلث دیه) دلیلی ارائه نکرده جزء آن چه در کتاب «الام» آورده، می‌گوید:«قضی بذالک عمر و عثمان» و این گقتار در کتاب حدیث یافت نشده است.
شافعی در کتاب«الام» از سعیدبن المسیب نقل می‌کند که عمر و عثمان، دیه یهودی و مسیحی را چهار هزار(۰۰۰/۴)درهم و دیه مجوسی هشتصد(۸۰۰)درهم قرار داده‌اند؛ که چهار هزار درهم در آن روز، یک سوم دیه کامل محسوب می‌شده، و روایت نصف دیه را مجهول شمرده است (شافعی، بی‌تا، ج۷، ص۳۴۲).
مالک، دیه یهودی و مسیحی را همانند دیه زن مسلمان شش هزار(۰۰۰/۶)درهم یا پانصد(۵۰۰)دینار، نصف دیه کامل می‌داند و دیه مجوسی را هشتصد(۸۰۰)درهم و احمد بن حنیل، در قتل عمد ذمی دیه کامل و در خطا نصف دیه گفته است (جزیری، ۱۴۰۶، ج۵، ص۳۷۱).
از قدمای فقهای امامیه ابو علی محمد بن احمد معروف به ابن جنید متوفای سال ۳۸۱ گوید: اهل کتاب که تحت ذمه(حمایت) اسلام قرار دارندف و از شرایط ذمه تخلف نورزیده‌اند، دیه هر مرد چهارصد(۴۰۰)دینار یا چهارهزار(۰۰۰/۴) درهم است. ولی اگر اسلام با قهر و غلبه بر آنان مستولی گشته هشتصد (۸۰۰) درهم است.
در این باره به روایت ابوبصیر از امام صادق(ع) استناد جسته که فرموده: «دیه الیهودی و النصرانی اربعه آلاف درهم، و دیه المجوسی ثمانماه درهم» (حرعاملی، ۱۳۹۸ق، ج۲۹، ص۲۲۲) که قسمت اول روایت را بر اهل ذمه حمل کرده، و قسمت اخیر را بر کسانی که سلطه اسلام قهراً بر آنان چیره گشته (علامه حلی، ۱۳۷۱، ج۹، ص۴۴۵).
روایات در این باره مختلف است:
۱- در بسیاری از روایات آمده: «دیه الیهودی و النصرانی و المجوس سواء: ثمانماه درهم».
۲- و در موثقه ابی بصیر آمده: «دیه الیهودی و النصرانی اربعه آلاف اربعه آلاف، و دیه المجوسی ثمانماه درهم».
۳- و در مرسله صدوق: انّ دیه الیهودی و النصرانی و المجوسی اربعه آلاف درهم اربعه آلاف درهم، لانهم (ای المجوس) اهل الکتاب.
۴- در صحیحه ابان بن تغلب از امام صادق(ع) :«قال: دیه الیهودی و النصرانی و المجوسی دیه المسلم» (صدوق، بی‌تا، ج۴، ص۹۱).
صدوق-رحمه الله- اختلاف روایات را، بر اختلاف حالات اهل کتاب- در رابطه با تعهد آنان نسبت به دولت اسلامی – حمل نموده است و بدین سان میان روایات جمع کرده، گوید: در صورتی که میان آنان و دولت اسلامیمعاهده‌ای بسته شده، و شرایطی با آنان مقرر گشته، تا بر عهد خود استوارند و به شرایط عمل می‌کنند، دیه آنان چهار هزار(۰۰۰/۴)درهم است. و در صورتی که زیر پوشش اسلام و در حمایت اسلام قرار گرفته‌اند، دیه آنان همانند دیه یک مسلمان است.
شاهد بر این جمع، صحیحه زراره از امام صادق(ع) است که فرمود: «من اعطاه رسول الله(ص) ذمه فدیه کامله. قال زراره فهولاء ما؟ قال الصادق(ع): وهم من أعطاهم ذمه» (همان، ص۹۲).
هر که را پیامبر اکرم (ص) «زمه» داده است (تحت حمایت دولت اسلامی قرار داده) دیه او دیه کامل است. سپس زراره می‌پرسد: اهل کتاب امروز که در پناه اسلام زندگی می‌کنند چه؟ فرمود: اینان مانند اسلاف خود، تحت الحمایه اسلام قرار دارند، و حکم آنان بر اینان نیز جاری است.
راه جمعی را که مرحوم صدوق پیموده، از نظر فن درست‌تر می کند، زیرا شاهد جمع را از خود روایات به دست آورده است که صحیحه زراره می‌باشد. شاهد جمع دیگری نیز وجود دارد و آن، موثقه سماعه بن مهران از امام صادق(ع) است فرمود: «پیامبر اکرم(ص)- خالد بن ولید را به بحرین گسیل داشت ، و بر دست او خون‌های ریخته شد که می‌بایست دیه آنان را بپردازد. آن‌گاه به پیامبر نوشت که خونبهای یهود و نصاری را هر کدام هشتصد (۸۰۰) درهم پرداختم. ولی خونبهای مجوسی را ندانستم چه اندازه بپردازم، زیرا از شما دستوری نداشتم، پیامبر در جواب نوشت: دیه مجوسی مانند دیگر اهل کتاب است (همان، ص۹۰).
از این رو اهل کتاب در موثقه سماعه مطرح شده‌اند، هنوز همگون با دیگر شهروندان مسلمان، در یک کشور تحت سیطره کامل اسلامی قرار نگرفته‌ بودند. لذا میتوان به دست آورد روایاتی را که دیه ذمی را هشتصد (۸۰۰) درهم دانسته، ناظر به اهل جزیه که طرف مصالحه قرار گرفته‌اند می باشد.
عهد نامه‌ای را که پیامبر(ص) پس از استقرار در مدینه مطهره نوشت، و به منزله اساسنامه حکومت عدل اسلامی شمرده می‌شود، حقوق متبادل میان مهاجرین و انصار و نیز یهودیان ساکن در جوار مدینه را یادآور می‌شود، تمام قبایل عربی و حقوق هر یک را در چهار چوب عدل اسلامی متذکر می‌گردد، و همچنین حقوق متبادل میان یهودیان و مسلمانان همجوار رابیان می‌دارد، جالب آن که تمامی قبائل عرب مسلمان و متعاهد ، و قبائل یهود را یک به یک نام می‌برد، و همگی را با عنوان شهروندان یک مجموعه از حقوق متساوی (له وعلیه) برابر می‌گیرد (ابن هشام، بی‌تا، ج۲، ص۱۴۷).
عهد نامه چنین آغاز می‌گردد:«بسم الله الرحمن الرحیم، هذا کتابٌ من محمد و النبی (ص) بین المومنین و المسلمین من قریش و یثرب و من تبعهم فلحق بهم و جاهد معهم، انهم امه واحده من دون الناس…
این نامه‌ای است از پیامبر(ص) میان مسلمانان، قریش و مردم مدینه و هر که از پیروان آنان باشد و به آنان به پیوندد و همگام با آنان مبارزه کند.
«و انه من تبعنا من یهود فان له النصر و الاسوه غیر مظلومین و لا متناظرین علیهم …» (هر که از یهودیان از این عهد نامه پیروی کند[به ان ملتزم گردد] این حق را دارد که مورد حمایت و نصرت مسلمانان قرار گیرد، و همانند آنان پیشگام باشد ، و هرگز ستمی بر او نشود و جلوی هر گونه زورگویی علیه او گرفته شود).

بندی………………………………………………………………………۲۱۱
فهرست شکل­ها
عنوان صفحه
شکل شماره(۳-۱)موقعیت استان فارس و شهرستان‌های آن…………………………………………………………………………….۵۵
شکل شماره(۳-۲ )وسعت نواحی بیابانی استان فارس…………………………………………………………………………………….۷۵
شکل شماره(۳-۳)گنبد نمکی در استان فارس(مأخذ:پایگاه داده های علوم زمین………………………………………………..۸۰
شکل شماره (۴-۱):رتبه بندی شهرستان ها در شاخص های توسعه مدل AHP ………………………………………………158
شکل شماره (۴-۲):رتبه بندی شهرستان ها در شاخص اقتصاد کشاورزی با مدل AHP…………………………………….171
شکل شماره(۴-۳):رتبه بندی شهرستان ها در شاخص مسکن و کالبدی با مدل AHP………………………………………171
شکل شماره(۴-۴):رتبه بندی شهرستان ها در شاخص آموزشی با مدل تاپسیس……………………………………………….۱۸۸
شکل شماره(۴-۵): رتبه بندی شهرستان ها در شاخص ارتباطی در مدل تحلیل عاملی………………………………………۱۹۷
شکل شماره(۴-۶)رتبه بندی شهرستان ها در شاخص قرهنگی در مدل تحلیل عاملی………………………………………..۱۹۸
شکل شماره(۴-۷):سطوح همگن شهرستان ها در شاخص زیر بنای……………………………………………………………….۲۰۱
شکل شماره(۴-۸):سطوح همگن شهرستان ها در شاخص بهداشتی……………………………………………………………….۲۰۲
شکل شماره(۴-۹): رتبه بندی شهرستان ها در شاخص بهداشتی با مدل تحلیل خوشه ای…………………………………۲۰۳
شکل شماره (۴-۱۰): رتبه بندی شهرستان ها در شاخص زیر بنای با مدل تحلیل خوشه ای………………………………۲۰۳
شکل شماره(۴-۱۱):مدل اسکالوگرام………………………………………………………………………………………………………….۲۰۷
شکل شماره (۴-۱۲):رتبه بندی شهرستان ها در شاخص اقتصاد بازرگانی در مدل اسکالوگرام……………………………۲۰۹
شکل شماره(۴-۱۳): رتبه بندی شهرستان ها در شاخص معدن در مدل یاگر……………………………………………………۲۱۳
شکل شماره(۴-۱۴): رتبه بندی شهرستان ها در شاخص صنعت درمدل یاگر…………………………………………………..۲۱۳
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه:
در حال حاضر، دست‌یابی به رشد و توسعه پایدار یکی از مباحث عمده کشورها، به ویژه کشورهای در حال توسعه است. کشورهای در حال توسعه به منظور جبران عقب ماندگی‌ها، فرار از فقر سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و غیره و برای نیل به توسعه‌ای متعادل و همه‌جانبه که بتواند به بهبود وضع زندگی همه مردم منجر گردد، نیازمند شناخت صحیح و برنامه‌ریزی‌های مناسب و بهینه در سطح ملی و منطقه‌ای هستند(عمادی،۱۳۷۶ :۱۱۸-۱۱۵). یکی از ارکان توسعه، جامعیت و یکپارچه بودن آن در رفع عدم تعادل‌های اقتصادی و اجتماعی مناطق است. وجود نابرابری و ابعاد مختلف آن از نشانه‌های مهم توسعه نیافتگی است که رفع چنین کمبودهای مستلزم نگرش و توجه جدی به نحوه پراکندگی شاخص‌های توسعه در سطوح مختلف است. به منظور حل مسایل ناشی از عدم تعادل‌های منطقه‌ای، گام نخست، شناخت و سطح‌بندی مناطق از نظر برخورداری در زمینه ­های مختلف است(زنگی آبادی، علی زاده و احمدیان،۶۹:۱۳۹۰).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۱-طرح مساله:
کانون اصلی استقرار پدیده ­های جغرافیایی و افتراق مکانی، ناشی از ساختار، دیدگاه ­ها، هدف­ها و تجربه ­های مختلف آن‌هاست و همبستگی مکان­ها به­وسیله یک نظام متقابل فضایی امکان­ پذیر می­ شود. مکان­ها موجودیت تکاملی خود را با تغییرات اجتماعی، فرهنگی و تاریخی با عناصر جدید پذیرا می­شوند. شناخت مفهوم فرایند مکانی- فضایی پدیده­­ها دارای اهمیت است و جغرافی­دان به بررسی مطالعه چگونگی آرایش فضایی پدیده ­ها(علم فضایی) می ­پردازد(اسماعیل‌زاده، ۱۳۸۲: ۵). در جغرافیای ناحیه­ای و منطقه­ای توسعه‌یکپارچه و متوازن ناحیه­ای، کاهش نابرابری‌های ناحیه­ای در سطح کلان و آسیب­شناسی ناحیه­ای و برنامه­ ریزی برای روند توسعه فراگیر ناحیه­ای از مهم­ترین وظایف برنامه­ ریزی ناحیه­ای است(حسین زاده دلیر، ۱۳۸۳: ۲). ایجاد تعادل در برنامه­ ریزی ایجاب می­­کند که برنامه­ ریزی ملی و منطقه­ای هم­سو و هم­جهت شده و بنا به ضرورت، هر منطقه به­ طور مجزا، ولی در راستای برنامه­ ریزی ملی تحت نظام برنامه­ ریزی قرار گیرد. این مسأله به­خصوص در کشورهای جهان سوم که در حال توسعه و عقب­مانده هستند بیشتر ضروری می­نماید نابسامانی در توزیع امکانات، فعالیت­ها و جمعیت در پهنه سرزمین به طور مشخص موجب ایجاد شکاف هر چه بیشتر در میان مناطق مختلف این کشورها گشته است و نمود آن در اکثر مناطق این کشورها به راحتی قابل مشاهده می­باشد(اکبری، ۱۳۷۸: ۴).
توسعه نابرابر مناطق یکی از مسائل و معضلاتی است که همواره ذهن برنامه ریزان و مجریان منطقه‌ای را مشغول نموده ، به طوری که با نگاه به توزیع امکانات و خدمات در مناطق مشخص می‌شود که این فعالیت‌ها به شکل متوازنی توزیع نشده‌اند، چرا که توسعه یافتگی مناطق با توجه به توزیع فضای ناهمگن منابع و همچنین عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی و اقلیمی مناطق صورت گرفته است. به عبارت دیگر امکانات بالقوه و بالفعل منطقه‌ای، توسعه یافتگی مناطق یک استان یا یک کشور ممکن است در بخش‌های مختلف صنعتی، کشاورزی و خدمات و غیره با یکدیگر متجانس نباشد و این امر ضرورت مطالعه در این بخش‌ها را اجتناب ناپذیر می‌سازد (محسنی،۱:۱۳۸۵).
یکی از مشخصه‌ های بارز در توسعه فضایی ایران، وجود نابرابری‌های ناحیه‌ای است. برنامه‌ریزی ناحیه‌ای در این میان، می‌تواند پاسخی به نارسایی­ها و کاستی‌ها در سطوح مختلف جغرافیایی باشد سطوح ملی و محلی برنامه‌ریزی به دلیل نوع نگرش آن‌ها به برنامه‌ریزی، نمی‌توانند نگرش جامع به ناحیه به صورت سیستمی داشته باشند، بنابراین، پیوند منافع ملی و محلّی را می‌توان با برنامه‌ریزی ناحیه‌ای، در قالب برنامه‌های ملی و با نگرش سیستمی به برنامه‌های محلی به وجود آورد(زالی،۴:۱۳۷۹). بررسی و شناخت وضعیت نواحی، قابلیت‌ها و تنگناهای آن در برنامه‌ریزی
ناحیه‌ای از اهمیت بسزایی برخوردار است. امروزه آگاهی از نقاط قوت و ضعف نواحی نوعی ضرورت، جهت ارائه طرح‌ها و برنامه‌ها محسوب می‌شود. به طوری که استفاده از شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، بهداشتی و غیره می‌تواند معیار مناسب هم برای تعیین جایگاه آن نواحی و همچنین عاملی در جهت رفع مشکلات و نارسایی‌های مبتلا به خود برای نیل به رفاه اقتصادی و سلامت اجتماعی جهت رسیدن به توسعه باشد(موسوی،۱:۱۳۸۲).
برای شناخت تفاوت سطح توسعه نواحی لازم است ابتدا وضعیت موجود هر ناحیه بررسی شود تا اینکه بتوان بر این اساس در جهت کاهش یا از میان بردن تفاوت‌ها اقدام به برنامه‌ریزی ناحیه‌ای کرد (حسین زاده دلیر، ۲۱۵:۱۳۸۵). در همین راستا برنامه ریزان به ابداع تکنیک‌ها و روش‌های برای سطح‌بندی نواحی پرداخته‌اند تا از این راه درجه توسعه یافتگی مناطق را در یابند و بتوانند به شناخت و تحلیل علل یا عوامل نابرابری‌ها و تفاوت‌های منطقه‌ای دست یابند (بدری و همکاران،۶:۱۳۸۵). اهمیت سطح‌بندی‌ها آن است که با شناخت تنگناها و قابلیت‌ها و سطوح توسعه نواحی می‌توان سطح زندگی مردم یک ناحیه را به خوبی نشان داد و از طرف دیگر به ارائه طرح‌ها و برنامه‌های جهت کاهش محرومیت آن نواحی پرداخت(زیاری،۷۸:۱۳۸۷).
میزان برخورداری یا دسترسی به امکانات و خدمات رفاهی و توزیع بهینه آن‌ها در سطح کشور و شهرستان‌ها از ارزش و اهمیت زیادی برخوردار است. در شرایط کنونی، یکی از مسائل و مشکلات اساسی در برنامه‌ریزی‌ها، عدم تعادل ناشی از توزیع نامتعادل امکانات در سطح کشور و استان‌ها می‌باشد. فرایند چنین روندی، شبکه شهری را در عملکرد خود نامتعادل و ناتوان کرده است که نتیجتاً به زیان شهرهای متوسط و کوچک تمام شده است. دسته‌بندی مناطق و یا شهرستان‌ها از لحاظ توسعه یافتگی و یا عدم توسعه یافتگی یکی از ابزارهای مهم برای توسعه می‌باشد. جهت این امر استفاده از شاخص‌های مختلف در هر بخش ضروری است(مؤمنی و قهاری،۵۴:۱۳۹۲). از جمله معیارهای بسیار متداول، در توسعه منطقه­ای و یا ناحیه­ای، طبقه ­بندی نواحی استان بر اساس میزان برخورداری از شاخص­ های مختلف اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، بهداشتی­ـ­­­­­درمانی، مسکن و کالبدی، آموزشی و زیربنایی است. بر اساس این معیار نواحی یا شهرستان­ها به سه دسته توسعه ­یافته یا برخوردار، نیمه توسعه‌یافته یا نیمه برخوردار و محروم یا نا برخوردار سطح­بندی می­شوند(زیاری، ۱۳۸۷: ۷۸).
استان فارس به عنوان یکی از پهناورترین و متنوع‌ترین استان‌های کشور دارای قابلیت‌ها و محدودیت‌های زیادی در زمینه‌های مختلف توسعه می‌باشد که پرداختن به میزان توسعه یافتگی شهرستان‌ها و جایگاه شاخص توسعه و توسعه یافتگی آن‌ها به درستی تعیین نشده است و ضرورت پرداختن به این مهم از جمله مسائل اصلی توسعه یافتگی شهرستان‌های استان فارس است.
سؤالات تحقیق:
۱-توزیع فضایی میزان توسعه یافتگی استان فارس چگونه است ؟
۲-نقاط قوت و ضعف توسعه یافتگی استان فارس کدامند؟
۱-۲-ضرورت تحقیق:
بررسی و شناخت وضعیت مناطق، قابلیت‌ها و تنگناهای آن در برنامه‌ریزی ناحیه‌ای از اهمیت بسزایی برخوردار است، چرا که آگاهی از نقاط قوت و ضعف نواحی ضرورتی، جهت ارائه طرح‌ها و برنامه‌ها منطقه‌ای محسوب می‌شود. از این رو تشخیص تقسیم‌بندی‌های سرزمینی از نظر برخورداری و الویت بندی آن‌ها برای اقدامات بعدی همواره از مشغولیت‌های ذهنی مسئولان توسعه بوده است(حقی،۱۸۴:۱۳۷۰). در این بین استفاده از شاخص‌های توسعه (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی زیربنایی و غیره) می‌تواند معیار مناسبی هم برای تعیین جایگاه مناطق و هم عاملی در جهت رفع مشکلات و نارسایی‌های مبتلا به آن، برای نیل به رفاه اقتصادی و سلامت اجتماعی جوامع و مناطق جهت رسیدن به توسعه باشد. استفاده از شاخص‌های توسعه و ترکیب آن‌ها، مسئولان برنامه‌ریزی را در جهت درک بهتر وضعیت مناطق کمک کرده و آن‌ها را در جریان تصمیم‌گیری یاری خواهد کرد تا اقدامات بعدی آن‌ها در جهت تعادل منطقه‌ای بوده و عدالت اجتماعی را در بین مناطق برقرار سازد (زنگی آبادی، علیزاده، احمدیان،۲:۱۱۳۹۰). بنابراین، اگر برنامه ریزان منطقه‌ای بتوانند عوامل تأثیرگذار بر عملکرد مناسب مناطق را شناسایی کنند آنگاه خواهند توانست هم از تجربیات مدیران بخش‌های مختلف آن مناطق بهره‌مند شوند و هم بودجه موجود را به صورت بهینه تخصص دهند(احمدی،۲۸:۱۳۸۴).
مطالعات و شناسایی مناطق محروم و مطالعات توسعه جامع نواحی و مناطق مختلف کشور در طول دهه‌ های اخیر و بعضاً اقدامات اجرایی وسیعی که در این زمینه انجام شده دلیلی بر توجه برنامه ریزان و مجریان، به تعدیل ناپایداری‌های منطقه‌ای در سطح کشور و مناطق مختلف آن است در این میان اگر چه می‌توان گفت که کاهش تدریجی ناپایداری منطقه‌ای یکی از سیاست‌های برنامه‌های عمرانی کشور بوده است و عموماً با تیترهای بزرگ در جراید به عنوان هدف اساسی تلقی می‌شود، ولی عدم موفقیت در این امر برمی‌گردد به اینکه برای مبارزه با هر مساله­های شناخت آن مشکل امری ضروری است. به عبارتی در این گونه برنامه‌ها مشکل شناخت درد است؛ زیرا تا درد دقیقاً شناخته نشود درمان امری باطل و بی‌مفهوم است. باید ابتدا علل نابرابری‌ها مناطق را کاملاً بشناسیم، درجات آن را محاسبه کنیم و بعد درصدد رفع آن برآییم(قره باغیان، ۳۶:۱۳۷۵). دوگانگی­های اقتصادی بین مناطق برای دوره‌های زمانی طولانی آثار مخربی بر کارایی اقتصاد ملی به جای می‌گذارد. به علاوه چنین تفاوت‌هایی ممکن است به لحاظ سیاسی و اجتماعی نیز نتایج نامطلوبی به دنبال داشته باشد از این‌رو، شناسایی مناطق محروم و مطالعات جامع توسعه‌ی استان‌های مختلف کشور جهت تعدیل نابرابری‌های منطقه‌ای در سطح کشور و هر استان یک امر ضروری به شمار می‌آید (نصرالهی و اکبری و حیدری۶۷:۱۳۹۰).
در فرایند برنامه‌ریزی توسعه، شناخت و تبیین سطوح توسعه‌یافتگی نواحی و آگاهی از نقاط قوت و ضعف آن‌ها اهمیت زیادی دارد(رضوانی،۱۴۹:۱۳۸۳) و دستیابی به شناخت علمی از مکان‌های جغرافیای منوط به در اختیار داشتن اطلاعاتی جامع از مکان‌های مورد نظر است .در این راستا فهم تئوری­ها و تکنیک­های برنامه‌ریزی منطقه‌ای و راه­های دستیابی به توسعه منطقه‌ای، به عنوان یک ضرورت در دنیای آکادمیک مطرح گردیده است (کلانتری، ۱۰:۱۳۸۰).
استان فارس به عنوان سومین استان پهناور کشور با دارا بودن ۲۹ شهرستان گوناگون از جنبه‌های بسیاری از جمله گردشگری، صنعت، کشاورزی، اشتغال و …. دارای قابلیت و محدودیت است که چگونگی برخورداری محرومیت‌ها در سطح استان از جنبه‌های مختلف تا کنون به درستی تعیین نشده است. بنابراین پژوهش حاضر سعی دارد تا ضمن استخراج کلیه شاخص‌های مؤثر بر توسعه استان فارس ، به تعیین جایگاه و نقش هر یک از آن‌ها در میزان توسعه یافتگی شهرستان‌های استان فارس بپردازد و از این رهگذر ضمن شناسایی محدودیت ها و قابلیت‌های توسعه هر شهرستان، راهبردهای به منظور کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای و ناحیه‌ای ارائه و از این رهگذر گامی در جهت توسعه متوازن و یکپارچه استان برداشته شود .
۱-۳-اهداف تحقیق:
۱-۳-۱-هدف اصلی:
-تحلیل میزان توسعه یافتگی استان فارس
۱-۳-۲-اهداف فرعی:
–تعیین شاخص‌های مهم و مؤثر در توسعه یافتگی استان و شهرستان‌ها
-تعیین نقش شاخص‌های مهم و مؤثر در توسعه یافتگی یکایک شهرستان‌ها
-تحلیل میزان برخورداری و توسعه یافتگی شهرستان‌های استان فارس با یکدیگر
-ارائه راهکارهای مناسب شهر در توسعه هر شهرستان
۱-۴-فرضیه های تحقیق:
-بنظر می رسد توسعه یافتگی محدوده های میانی استان فارس از سایر بخش‌های استان بیشتر است.
-بنظر می رسد مهم ترین نقطه ضعف توسعه یافتگی استان فارس، تمرکز یافتگی و شکل گیری الگوی مرکز –پیرامون است.
۱-۵- کاربرد های متصور از تحقیق :
پژوهش حاضر به دلیل شاخص سازی و وزن دهی به معیارهای مؤثر در توسعه یافتگی شهرستان‌ها، می‌تواند به عنوان الگوی جهت سطح‌بندی شهرستان‌ها، مناطق، و به طور کلی مکآن‌های جغرافیایی در سطح کشور مورد استفاده قرار گیرد و همچنین به دلیل استفاده از مدل های مختلف می‌تواند راهنمایی پژوهشگران و جوامع دانشگاهی محسوب شود. در سطوح استانی و شهرستانی نیز می‌تواند راهگشایی تخصیص منابع و اعتبارات و جهت دهی به توسعه یافتگی شهرستان‌های استان فارس باشد و ضمن شناختن نقاط ضعف پیش روی توسعه شهرستان‌ها و نیز قابلیت‌های آن راهبرد های مناسب هر شهرستان ارائه شود .
۱-۶-مشکلات و محدودیت های تحقیق:
-فقدان اطلاعات و آمار صحیح
-عدم همکاری برخی از مسئولین در ارائه دادن آمار و اطلاعات
فصل دوم

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]- سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)

۱۱/۰

۰۹/۰

میلی گرم

ویتامین B₆

۱۹/۰

۱۹/۰

میلی گرم

ویتامینE

۵۰/۰

۵۷/۰

گرم

اسیدهای آمینه

۱۳۱

۱۱۱

mcg

کارتنوئیدها

۱-۶- میزان تولید انگور در جهان
بر اساس آخرین اطلاعات منتشره از سوی سازمان خوار و بار جهانی مقدار کل تولید انگور در جهان در سال ۲۰۰۹ برابر ۶۷۵۵۷۱۹۹ تن بوده است. در بین کشورهای جهان ایتالیا با تولید ۸۲۴۲۵۰۰ تن رتبه اول، چین با تولید ۸۰۳۹۰۹۱ تن رتبه دوم و آمریکا نیز با تولید ۴۶۱۱۶۶۰ تن، رتبه سوم تولید جهانی را داراست. بر طبق این آمار، ایران با تولید ۱۸۷۶۸۵۰ تن مقام دهم را به خود اختصاص داده است (FAO, 2009).
۱-۷- سطح زیر کشت انگور در ایران
سطح زیر کشت تاکستان های کشور در سال ۱۳۸۷ با احتساب درختان پراکنده انگور حدود ۳۰۲ هزار هکتار بوده که ۱/۹۲ درصد آن درختان بارور مو می باشند (وزارت جهاد کشاورزی، ۱۳۸۷). استان فارس با سهم ۸/۲۰ درصد از سطح بارور تاکستان های کشور در جایگاه نخست قرار دارد. استان های خراسان رضوی، قزوین، آذربایجان غربی، زنجان، همدان و آذربایجان شرقی به ترتیب با ۲/۱۲، ۲/۱۱، ۴/۷، ۷، ۱/۶ و ۹/۵ درصد سهم به ترتیب در رتبه های بعدی قرار گرفته اند (وزارت جهاد کشاورزی، ۱۳۸۷).

شکل ۱-۱: توزیع سطح بارور انگور استانها نسبت به کل کشور سال ۱۳۸۷ (وزارت جهاد کشاورزی، ۱۳۸۷)
۱-۸- آناتومی حبه انگور
میوه انگور به صورت یک حبه است که حبه ها با اتصال به ساقه از طریق دم^[۸]، خوشه را تشکیل می دهند. قسمت های اصلی یک حبه شامل پوست، گوشت و دانه یا جنین رشد نیافته می باشد (شکل ۱).

شکل ۱- ۲- ساختار رسیده حبه انگور، بخش برش زده روی محور طولی و مرکزی برای نشان دادن بخش داخلی (Coombe, 2001).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

خارجی ترین لایه حبه، پوست که ۵ تا ۱۰ درصد وزن آن را شامل می شود دارای اپیدرم خارجی و ۶ تا ۱۰ لایه درونی با دیواره های ضخیم می باشد (Winkler et al., ۱۹۷۴). تعداد این لایه ها و حجم سلول های تشکیل دهنده آن به رقم انگور بستگی دارد. اپیدرم خارجی پوست با لایه هایی از سلول های مرده به نام لایه کوتیکول با خاصیت آبگریزی پوشانده شده است و مواد تشکیل دهنده آن شامل مواد رنگی (رنگدانه های قرمز و زرد)، تانین، مواد معطر، پتاسیم و سایر مواد معدنی است. گوشت میوه حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد وزنی حبه را تشکیل می دهد. این بخش شامل ۲۵ تا ۳۰ لایه سلول پر از عصاره و شیره گیاهی است که در زیر پوست قرار دارند. دانه ها در مرکز حبه قرار دارند و تعداد آنها بین ۲ تا ۴ عدد است (Ollat et al., ۲۰۰۲).
۱- ۹- دوره های رشد و رسیدن انگور
همزمان با رشد حبه، بروز تغییرات در اندازه، ترکیبات، رنگ، بافت و طعم آغاز می شود. مشخص شده که روند تغییرات قطر، طول و وزن حبه ها در ارقام دانه دار از نوع سیگموئید مضاعف^[۹] و در ارقام انگور بیدانه، از نوع سیگموئید ساده^[۱۰] می باشد (Coombe, 1992). در انگور های دانه دار، رشد و نمو دانه شامل سه مرحله مجزا (رشد سریع، فاز تاخیری و رشد نهایی است) ولی در انگورهای بیدانه فاز تاخیری خیلی واضح نیست. هر کدام از مراحل متوالی با فاز کاهشی یا توقف رشد از هم جدا می گردند. به طوری که رشد حبه های انگور را می توان در سه مرحله مجزای زیر بررسی کرد (Conde et al., ۲۰۰۷).

شکل ۱- ۳- دیاگرام یک نمونه الگوی رشد دابل سیگموئید حبه انگور، از گلدهی تا برداشت (Coombe, 2001).
۱-۹-۱- مرحله اول: رشد سریع حبه
رشد سریع حبه ها بلافاصله پس از گلدهی در یک فاصله زمانی قابل مشاهده است. در طی این مدت رشد حبه ها توأماً حاصل از تقسیم و رشد سلولی بوده و بافت حبه سفت و رنگ آن در حضور کلروفیل سبز می باشد. از طرفی میزان قند در حد پایین بوده در صورتی که مقدار اسیدهای آلی در حال افزایش است. چندین ترکیب دیگر مثل مواد معدنی، آمینو اسیدها، ریز مغذی ها وترکیبات آروماتیک در طی مرحله اول رشد حبه تجمع می یابند و کیفیت حبه انگور را تحت تاثیر قرار می دهند (Conde et al., ۲۰۰۷). برای اکثر رقم ها این مرحله حدود ۳ تا ۴ هفته طول می کشد.
۱-۹-۲- مرحله دوم: توقف در رشد حبه
رشدحبه در این مرحله به طور محسوس پایین بوده و تجمع اسیدهای آلی به بیش ترین مقدار خود می رسد. با وجود آنکه حبه سفتی خود را حفظ می کند ولی ناپدید شدن کلروفیل شروع می شود. طول این دوره وابسته به فصل و رقم انگور بوده و از ۱ تا ۶ هفته متغیر است.
۱-۹-۳- مرحله سوم: رسیدن میوه
از سرگیری دومین مرحله رشد سریع و آغاز رسیدن در ابتدای این مرحله صورت می گیرد. در ابتدای این مرحله تغییراتی رخ می دهد که از آنها با عبارات (تغییر رنگ حبه) یا عبارت فرانسوی (وریزن)^[۱۱] به معنی آغاز تغییرات در رنگ، عموماً برای تشریح تغییرات قابل توجه استفاده می شود. علاوه بر آن در این مرحله حبه نرم تر شده و کلروفیل خود را از دست می دهد و در رقم های رنگی، رنگدانه ها در پوست نمایان می شود. از طرفی تجمع قند آغاز شده و اسیدهای آلی کاهش می یابد و اجزاء معطر و طعم دار نیز در میوه ظاهر می گردد. رشد میوه در این مرحله محدود به رشد سلولی بوده و مدت آن حدود ۶ تا ۸ هفته طول می کشد. در مرحله رسیدگی تغییرات زیادی اتفاق افتاده که نه تنها باعث بهبود کیفیت میوه نمی شود، بلکه میوه ها سریعاً مقاومت خود را به حمل و نقل، آلودگی های قارچی، کاهش مقدار آب و سایر صدمات از دست می دهند. در تعدادی از ارقام حساسیت به ریزش حبه افزایش می یابد. در این مرحله مقدار فروکتوز از گلوکز بیشتر است (Coombe, 1992).
۱-۱۰- رسیدن انگور و معیار آن
رسیدن، علاوه از آنکه پدیده ی مهم در زندگی میوه می باشد در آن، اندامی غیر قابل خوراکی و در حال بلوغ فیزیولوزیکی به حالتی پسندیده از نظر بویایی و چشایی تبدیل شده و آن نشانه پایان نمو و آغاز پیری و به طور طبیعی رویدادی برگشت ناپذیر است (راحمی، ۱۳۸۴). برداشت به موقع محصولات کشاورزی بویژه سبزی ها و میوه ها از حساسیت بسیار زیادی برخوردار است. از یک طرف سبب ایجاد فاصله زمانی مناسب بین برداشت محصولات مختلف و فرصت کافی برای مصرف، تبدیل و فرآوری و نگهداری آنها شده و از طرف دیگر با برداشت به موقع کیفیت آنها به حداکثر رسیده و قابلیت مصرف، تبدیل و نگهداری خوبی پیدا می کنند (مسکوکی و همکاران،۱۳۸۵). انگور از جمله میوه های نافرازگرا^[۱۲] می باشد یعنی اینکه تمام دوره رسیدن را در روی درخت طی می کند و پس از جدا شدن از آن روند رسیدن میوه متوقف می شود (راحمی، ۱۳۸۴؛ زمردی، ۱۳۸۴). بنابراین تعیین زمان برداشت انگور برای مصارف گوناگون دارای اهمیت زیادی است. اگر میوه نارس باشد اسید آن زیاد و رنگ و طعم خوبی نداشته و اگر بیش از حد رسیده باشد وارد مرحله پیری شده و کیفیت میوه و محصولات فرآوری آن پایین می آید (زمردی، ۱۳۸۴). معیارهای سنتی رسیدن انگور رنگ و مزه ی آن است در صورتی که مبنای معیارهای علمی و استاندارد، میزان ترکیبات شیمیایی آن می باشد. مقدار مواد جامد محلول و یا نسبت مواد جامد محلول به اسید دو معیار سنجش رسیدن انگور می باشد که بیشتر معیار دوم به عنوان شاخص رسیدن^[۱۳] در بین کارشناسان شناخته می شود (مسکوکی و همکاران، ۱۳۸۵؛ زمردی، ۱۳۸۴؛ Kader, 1999). کادر ^[۱۴] (۱۹۹۹)، کم ترین مقدار نسبت بریکس به اسید در حین رسیدن انگور را عدد ۲۰ و کم ترین مقدار درجه ی بریکس با توجه به نوع محصول و محل برداشت را در محدوده ی ۱۴ تا ۵/۱۷ درصد اعلام کرده است. اندازه ی عددی شاخص رسیدن، با توجه به موارد مصرف انگور از جمله تازه خوری، تولید آب میوه و کشمش متفاوت است (مسکوکی و همکاران، ۱۳۸۵). این شاخص بسته به رقم و شرایط آب و هوایی در انگورهای تازه خوری ۲۰ و در انگورهایی که برای تهیه ی کشمش استفاده می شود ۳۵ در نظر گرفته می شود (زمردی، ۱۳۸۴). شاخص های رسیدن از طریق آنالیزهای شیمیایی پپیچیده ترکیات معطر، ترکیبات فنلی، ترکیبات رنگی، قندها، اسیدها و pH بدست می آید. البته نمی توان فقط از یک شاخص استفاده نمود. ویژگی های عادی بلوغ مانند قند، اسید و pH مشخصات رسیدن در یک رقم با رقم دیگر فرق می کند. ترکیبات شیمیایی انگور به آرایش ژنتیکی ارقام وابسته بوده و تحت تأثیر شرایط محیطی و عملیات زراعی قرار می گیرد (Waston, 2003).
۱-۱۱- هدف از انجام تحقیق
انگور یکی از مهمترین میوه های خوراکی بوده که دارای موارد مصرف گسترده ای از تازه خوری، مربا، آب انگور، تولید کشمش، شیره انگور و ژل را دارد. با توجه به اینکه رقم ریش بابا قرمز برای تازه خوری استفاده می شود و درصد قند متوسطی دارد می توان با کاربرد تکنیک حلقه برداری و محلول پاشی اتفن درصد قند آن را افزایش داد. علاوه بر این با توجه به ریزش حبه ها در انگور رقم ریش بابا قرمز، با بهره گرفتن از تکنیک حلقه برداری می توان درصد ریزش حبه را کاهش داد. در مناطقی از کشورمان که فصل رشد کوتاه و یا پاییزهای زودرس دارند و همچنین در ارقامی از انگور که به روش خوابیده پرورش داده می­شوند، کیفیت لازم و توسعه رنگ برای رسیدن کامل انگور فراهم نمی­ شود که با بهره گرفتن از کاربرد تکنیک حلقه برداری و اتفن می توان این مشکل را برطرف نمود.