درگیری شغلی
فشار شغلی
اثرات و نتایج
عملکرد شغلی
رفتارهای بازخوردی
رضایت مشتری

شکل(۲-۲)مدل متیو و زجاک (Matieu and Zajac,1990:177)

۱۵-۲ تعهد و وفاداری و عملکرد سازمان

از جمله اهداف هر سازمانی رضایت مشتری است. تامین رضایت مشتری در بلندمدت، ایجاد وفاداری در مشتری است. مشتریانی که سازمان به وفاداری آن‌ها اطمینان دارد، می‌بایست به کارکنان وفادار اطمینان داشته باشند که اطمینان به کارکنان وفادار مستلزم وجود تعهد سازمانی است.
اعتماد و وفاداری می‌بایست دو طرفه باشد که در این ارتباط دو طرفه و پایدار توجه به موارد زیر ضروری است:
داشتن ارتباط نامحسوس با مشتری
ایجاد روابط عاطفی و منسجم
ارتباط مدت دار و متقابل
بطور کلی وفاداری مشتری با وفاداری کارکنان در ارتباط است که در شکل زیر ای ارتباط آمده است:
تأثیر وفاداری کارکنان بر سود تجاری ۸۰%
وفاداری کارکنان
وفاداری مشتری
عملکرد سازمان
شکل(۳-۲)رابطه وفاداری کارکنان و مشتری و عملکرد( رهنمای رودپشتی و محمودزاده، ۱۱۰:۱۳۸۷)

۱۶-۲ رضایت شغلی^[۴۵]

۱۷-۲ تعاریف رضایت شغلی

کوهلن معتقد است اگر انگیزه‌های اصلی و مهم فرد در زمینه شغل او و کارهایی که انجام می‌دهد ارضاء شوند هرچه فاصله بین نیازهای شخصی فرد و ادراک یا نگرش او نسبت به توانایی بالقوه شغل برای ارضاء این نیازها کمتر باشد رضایت شغلی نیز زیاد خواهد بود(ساعتچی،۲۴:۱۳۷۲).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

هاپاک رضایت شغلی را مفهومی پیچیده و چندبعدی تعریف می‌کند که با عوامل روانی، جسمانی و اجتماعی ارتباط دارد. تنها یک عامل موجب رضایت شغلی نمی‌شود بلکه ترکیب معینی از مجموعه عوامل گوناگون سبب می‌گردند که فرد در لحظه معینی از زمان از شغلش احساس رضایت نماید و به خود بگوید که از شغلش راضی است و از آن لذت می‌برد. فرد با تأکیدی که‌بر عوامل مختلف از جمله درآمد، ارزش اجتماعی شغل، شرایط کار و فرآورده‌های اشتغال در زمان‌های متفاوت دارد به‌طرق گوناگون احساس رضایت از شغلش می کند)شفیع‌آبادی،۱۲۴:۱۳۷۲).
کینزبرگ و همکاران رضایت شغلی را به دو نوع تقسیم می‌نمایند. اول رضایت درونی که از دو منبع حاصل می‌شود. یکی احساس لذتی که انسان صرفاً از اشتغال به کار و فعالیت به‌دست می‌آورد و نیز لذتی که بر اثر مشاهده یا انجام برخی مسؤلیت‌های اجتماعی به‌ظهور رساندن توانایی‌ها و رغبت‌های فردی به‌دست می‌آید. دیگر رضایت بیرونی که با شرایط اشتغال و محیط کار ارتباط دارد و هر آن در حال تغییر است. از جمله این عوامل می‌توان شرایط محیط کار، میزان دستمزد و پاداش و نوع کار و روابط موجود میان کارگر و کارفرما را ذکر نمود. ضمناً رضایت درونی پایدارتر از رضایت بیرونی است(شفیع‌آبادی،۱۲۴:۱۳۷۲ (.
رضایت شغلی به مجموعه تمایلات مثبت و احساسات مثبت که افراد نسبت به شغل خود دارند، گفته می‌شود. زمانی که گفته می‌شود فرد رضایت شغلی زیادی دارد، منظور این است که وی تا حد زیادی شغل خود را دوست دارد و به کمک آن توانسته است نیازهای خود را ارضا کند و در نتیجه احساس مثبتی به آن دارد.
( Feldman and Arnold, 1995:192)
لاک^[۴۶] (۱۹۶۹) رضایت شغلی را احساسی تعریف می‌کند که از ارزیابی شغل به عنوان تسهیل کننده در رسیدن به ارزش‌های شغلی حاصل می‌شود. وی رضایت شغلی را دربرگیرنده چهار عامل زیر توصیف می‌کند:
پاداش به معنی حقوق و شرایط ارتقاء
زمینه شغلی به معنی شرایط و مزایای شغلی
عوامل و روابط انسانی
ویژگی‌های شغلی.
پنج بعد اساسی کار را که نشان دهنده مهم‌ترین ویژگی‌های احساسی فرد نسبت به کارش است، به صورت زیر تعریف می‌شود: (Smith and Kendall & Hulin, 1969)
۱-ماهیت شغل ۲-پرداخت ۳-فرصت‌های پیشرفت و ترقی
۴-سرپرستان ۵-همکاران

۱۸-۲ عوامل موثر بر رضایت شغلی

مطالعات مختلف در زمینه رضایت شغلی نشان می دهد که متغیرهای زیادی با رضایت شغلی مرتبط است که این متغیرها به چهار گروه قابل توجه است:
عوامل سازمانی: بعضی از مطالعات سازمانی که منبع رضایت شغلی عبارتند از:
الف- حقوق و دستمزد:مطالعات لاک نشان می دهد که حقوق و دستمزد یک عامل تعیین کننده رضایت شغلی است بویژه زمانی که از یک دیدگاه کارمند این پرداخت عادلانه است.
ب- ترفیعات: شامل تغییر مثبت در حقوق، کمتر مورد سرپرستی قرار گرفتن، چالش کاری بیشتر، مسئوالیت بیشتر افراد، آزادی بیشتر در تصمیم گیری است بعلت اینکه ارتقاءافراد میزان ارزش فرد را برای سازمان نشان می دهد بویژه در سطوح عالی تر.
ج- خط مشی‌های سازمانی: ساختار دیوان سالارانه برای فردی که دارای سبک رهبری دموکراسی است مناسب نیست. علاوه بر این خط مشی های سازمانی بر رضایت شغلی افراد تاثیر می گذارد. خطمشی‌های غیر منعطف باعث برانگیختن احساسات منفی در شغل می شودو خط مشی‌های منعطف باعث رضایت شغلی افراد می شود( لاک، ۱۹۶۹).
۲- عوامل محیطی: عوامل محیطی شا مل موارد زیر است:
الف)سبک سرپرستی:هر جا که سرپرستان با کارکنان رفتاری حمایتی  و دوستانه داشته باشد رضایت شغلی بالاتر است (Stogdill, 1974).
ب)گروه کاری^[۴۷] :اندازه گروه و کیفیت ارتباطات متقابل شخصی در گروه نقش مهمی در خشنودی افراد دارد(porter, 1974). هرچه گروه کاری بزرگتر باشد رضایت شغلی نیز کاهش می یابد زیرا ارتباطات متقابل  شخصی ضعیف‌تر شده و احساس همبستگی کمتر شده و در نهایت شناخت افراد دچار مشکل می شود.همچنین گروه کاری بعنوان یک اجتماع سیستم حمایتی بعنوان یک روحیه برای کارکنان محسوب می شود. اگر افراد دارای ویژگی‌های اجتماعی، نگرش‌ها و باورهای مشابه باشند جوی را به وجود می آورند که در سایه آن رضایت شغلی را فراهم می آورد.
ج) شرایط کاری: هر چه شرایط کاری مطلوب تر باشد باعث رضایت شغلی در افراد می شود چرا که شرایط کاری مطلوب ارامش روانی و فیزیکی مطلوبی را برای افراد فراهم می اورد.
۳-عوامل محتوایی: کار به خودی خود نقش مهمی در تعیین سطح رضایت شغلی افراد دارد محتوای شغل دارای دو جنبه است:

با وجود استفاده از انواع تکنولوژی­ها، زنجیره‌ی تأمین در بسیاری از صنایع از زیاد آمدن یا کمبود محصول در مضیقه هستند. سؤال این است که چرا ایده­ ها و تکنولوژی جدید به کارایی بهبود یافته منجر نشده­اند؟ پاسخ این است که مدیران از عدم وجود یک چهار چوب برای تصمیم گیری در مورد شرایط خاص سازمان خود رنج می­برند مشکلی که در اکثر زنجیره­های تأمین به وجود می آید عدم مطابقت نوع محصولات با نوع زنجیره تأمین است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

هنگامی که سازمان به تعیین درست ارزش، شناسایی کل جریان ارزش، ایجاد گام های ارزش آفرین به منظور ایجاد حرکت پیوسته محصولات معین مبادرت ورزند و اجازه دهند مشتری ارزش را از بنگاه اقتصادی بیرون بکشد، آن گاه اتفاق عجیبی روی می دهد. دست اندرکاران در می یابند که فرایند کاهش میزان نیروی کار، زمان، فضا، هزینه و اشتباهاتی که در حین ارائه ی یک محصول صورت می گیرد، فرآیندی پایان ناپذیر است و محصول بیش از پیش، تقریباً همان چیزی خواهد شد که مشتری واقعاً می خواهد. پس کمال مطلوبی که به گونه ای غیر قابل انتظار حاصل می شود، همان که اصل پنجم و نهایی تفکر ناب است
۲-۱۰- استراتژی های خرید جهانی در تأمین ناب
در راستای گسترش زنجیره‌ی تأمین شرکت ها در سرتاسر جهان شرکت ها معمولا از استراتژی های عمومی ای استفاده می کنند که در ذیل به آن اشاره می شود.
استراتژی های عمومی:

• • • • ارزان ترین خرید در کل جهان
    • • خرید از دو منبع

     

ولی در مقابل شرکت تویوتا از استراتژی های نابی استفاده می کند که در زیر می آید:
استراتژی های تویوتا:

• • • • خرید با کمترین مقدار هزینه ی کل
    • • در صورت امکان خرید داخلی
    • • حداقل سازی تعداد تأمین کنندگان
    • • کوتاه کردن زنجیره تأمین تا حد ممکن
    • • توان تویوتا برابر است با توان ضعیف ترین تأمین‌کننده اش

     

با توجه به اینکه شرکت تویوتا یک شرکت تولید کننده خودرو محسوب می گردد و بیشتر از موادی که قبلاً توسط شرکت های دیگر در سراسر جهان تهیه و ساخته شده است استفاده می کند لیکن با توجه به اینکه زنجیره تأمین این پالایشگاه منحصراً به‌صورت پروژه تعریف گردیده و هدف آن بهره برداری از مواد خام زیرزمینی است و به دلیل استراتژیک بودن این محصولات، مواد تولیدی این پالایشگاه به‌صورت انحصاری است با توجه به اینکه این نوع محصولات صرفاً در اختیار برخی از کشور ها در جهان است نمی توان برخی از استراتژی های موفقیت آمیزی که شرکت تویوتا در نظر گرفته برای این پالایشگاه در نظر گرفت به عنوان مثال خرید تجهیزات تولید شده داخلی و.. حال برای داشتن دیدگاهی مناسب تر برای ارزیابی عملکرد در زنجیره تأمین به بررسی نگاشت جریان ارزش خواهیم پرداخت که تأثیر بسزایی در رسم نمودار FAST این پالایشگاه خواهد داشت.
۲-۱۱- نگاشت جریان ارزش
۲-۱۱-۱- روش نگاشت جریان ارزش
یک جریان ارزش شامل تمام فعالیت ها (هم آن هایی که دارای ارزش افزوده هستند و هم آن هایی که دارای ارزش افزوده نیستند) از لحظه ای که مواد خام به شرکت وارد می شود تا زمانی که محصول به دست مشتری برسد. نگاشت جریان ارزش ابزاری است که جریان مواد و جریان اطلاعات موجود در مسیر تولید محصول را روی کاغذ متصور می کند. نگاشت جریان ارزش به مدیران، مهندسان، تأمین کنندگان و مشتریان کمک می کند تا در طول این مسیر، جاهایی که اتلاف پول و زمان وجود دارد را شناسایی کرده و منبع آن ها را بیابد. نگاشت جریان ارزش در دو مرحله انجام می شود. مرحله ی اول رسم نقشه ی جریان ارزش وضعیت فعلی است. این کار باعث می شود تا یک تصویری از چگونگی انجام کارها در حال حاضر داشته باشیم. در مرحله ی دوم نقشه ی وضعیت آینده را رسم می کنیم تا نشان دهیم که کارها بهتر است چگونه انجام شوند. یعنی نگاشت جریان ارزش هم تصویری از وضعیت فعلی امور و هم تصویری از وضعیت ایده آل ما تهیه می کند. تشخیص تفاوت بین وضعیت فعلی وضعیت آینده خطوط راهنمایی برای بهبود فعالیت ها ایجاد می کند همانطور که قبلاً عنوان شد نگاشت جریان ارزش همان تحلیل کارکرد و یا تکنیک FAST می باشد
۲-۱۱-۲- استفاده از شبیه سازی سیستم های گسسته پیشامد در نگاشت جریان ارزش
مراحلی که در نگاشت جریان ارزش می توان از شبیه سازی کمک گرفت شامل:
۱) تجزیه و تحلیل و ارزیابی وضعیت فعلی و آینده
۲) مستند سازی حوزه هایی که می توانند بهبود یابند
۳) تعیین و ارزیابی تأثیر بهبود های پیشنهاد شده
اطلاعات جمع آوری شده در نگاشت جریان ارزش، اطلاعات لازم برای شبیه سازی کامپیوتری را فراهم می کنند. این شبیه سازی می تواند برای تجزیه و تحلیل وضعیت فعلی وضعیت آینده استفاده شود و اگر پیشنهادی برای بهبود ارائه شود، با بهره گرفتن از شبیه سازی می توان تأثیر بالقوه ی این پیشنهاد را اندازه گرفت. مزیت این روش این است که به گروه کمک می کند تغییرات لازم را ایجاد کرده و اثرات آن را مشاهده کند، بدون این که اختلالی در فرایند تولید ایجاد شود و یا باعث از کار افتادن ماشین ها و یا ایجاد هزینه شود.
هم نگاشت جریان ارزش و هم شبیه سازی روش های کل نگر روی سیستم هستند. ولی نگاشت جریان ارزش یک ابزار قوی برای طراحی است، در حالی که شبیه سازی یک ابزار تجزیه و تحلیل قوی است. نگاشت جریان ارزش مدل را ایجاد کرده و دیدگاهی در مورد آن ارائه می دهد؛ در حالی که شبیه سازی برای ارزیابی مدل و به عینیت در آوردن این دیدگاه استفاده می شود و در واقع کارایی مدل را بر آورد می کند.
نتایج زیر از کاربرد شبیه سازی در نگاشت جریان ارزش حاصل می شود:

• • شبیه سازی بعد چهارم یعنی زمان را به نقشه جریان ارزش اضافه می کند. نگاشت جریان ارزش چیزی جز تصویر لحظه ای از یک وضعیت نیست. اگر نگاشت جریان ارزش به تنهایی استفاده شود، یک تصویر متحرک که ممکن است اطلاعات زیادی را در اختیار ما بگذارد، کم دارد.

• • یکی از اصول تولید ناب این است که ” تجزیه و تحلیل نباید باعث از کار افتادن شود". شبیه سازی نگاشت جریان ارزش به گروه ناب این امکان را می دهد که بدون ایجاد اختلال در فرایند تولید کار خود را انجام دهند.

• شبیه سازی نه تنها راحت تر، ارزان تر، سریع تر پیشنهاد ارائه شده را تست می کند، بلکه ارزیابی سریع از تغییرات پیشنهاد شده روی سیستم را ارائه می دهد.

۲٫ پنهان سازی وحی

‍[ برخی از مفسران، لبه تیز به مبانی استدلال شیعه را درباره آیه تبلیغ به سوی یک اتهام ناروا کشانده اند و آن مسأله اعتقاد شیعه به پنهان کردن وحی از ناحیه رسول خدا(ص) است اینان گفته اند : شیعه عقیده دارد حضرت تعدادی از آیات شریفه را که بر وی نازل می شد، به مردم نمی رساند و از آنان پنهان می کرد، پس شیعه کتمان وحی را روا می داند ولی وقتی که آیه تبلیغ نازل گردید، خداوند متعال به پیامبرش دستور داد تا هر آنچه بر وی فرو می آید به مردم برساند و بازگوی نماید.
ابوبکر جصاص(د/۳۷۰چ) نویسنده احکام القرآن در این باره نوشته است :
«‌درباره آیه کریمه گزارش شده مبنی بر آن که در ابلاغ هر آنچه به حضرت فرستاده شده، تقیه و کتمانی نبوده است و این مطلب دلالت بر ناروا بودن دیدگاه شیعه دارد که ادعا کرده پیامبر گرامی(ص) پاره ای از آیات نازل شده را به جهت ترس و تقیه پنهان می کرد.»^[۴۳۳]
نقد و بررسی :
[اتهام بی استناد عالمان اهل تسنن به مسأله کتمان وحی به موضوع تحریف قرآن بر می گردد و اهل سنت از گذشته تا به امروز شیعه را متهم کرده اند شیعه معتقد است بخش هایی از قرآن که درباره امامت و ولایت اهل بیت(ع) بوده است و بر پیامبر گرامی(ص) وحی شده، در کتاب آسمانی نیامده و از دیده مسلمانان پنهان مانده است، زیرا حضرت رسول اکرم(ص) مصلحت دانسته تا این بخش برای مردم بازگو نشود و بدین معنا تحریف به نقصان در قرآن کریم صورت گرفته است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

لیکن در پاسخ به این اتهام ناروا گفته می شود که همواره عالمان امامیه در آثارشان به صراحت و به اتفاق رأی به نفی مطلق تحریف کلام وحی ـ با کاستی و فزونی ـ داده اند.^[۴۳۴]
شیخ صدوق(د/۳۸۱ ق ) در این باره نوشته است :
«اعتقاد ما( شیعه ) بر آن است همانا قرآنی که بر پیامبر بزرگوار حضرت محمد(ص) از ناحیه خدای متعال فرستاده شده است، همه قرآن موجود می باشد که همگان به آن دسترسی دارند و این قران دارای ۱۱۴ سوره ی بی هیچ نقصان و کاستی است و کسی که به ما( شیعه ) نسبت زیادتی در قرآن را می دهد، دروغ گو است.»^[۴۳۵]
البته برخی از اخباریون افراطی(که در زمره ی شاخصین علمای شیعه قرار نگرفته اند )در این زمینه مطالبی گفته اند که نباید به حساب عموم شیعه گذاشت.^[۴۳۶]
بنابراین اندیشمندان شیعه نه رای به کتمان وحی و نه تحریف قرآن داده اند، بلکه معتقدند هر انچه خداوند متعال به فرستاده اش فرموده است آن جناب این امانت و مسئولیت را به درستی و شایستگی به انجام رسانیده و برای مردم بیان فرموده است. اکنون می پرسیم : مفسر اهل سنت با کدام مدرک و مستند مسأله کتمان وحی را می تواند به شیعه نسبت دهد و اثبات کند ؟]^[۴۳۷]

۳٫ اختصاص آیه تبلیغ به اصل دین و نزول آن در اوایل بعثت در مکه

برخی از اهل سنت بر آن اند که این آیه مربوط به ابلاغ اصل دین است و در اوایل بعثت در مکه نازل شده است، ولی در سوره «مائده » گنجانیده شده که در اواخر هجرت نازل گردیده است.^[۴۳۸]
نقد و بررسی :
[ قرار گرفتن آیه مکی در سوره ای مدنی و بر عکس آن، ثبوتا ممکن است، لیکن چون خلاف قاعده است، اثبات آن دلیل محکم می طلبد که در اینجا نیست . گذشته از آنکه در مورد آیه مورد بحث، شواهد متعدد گویاست که نمی تواند در اوایل بعثت نازل شده باشد که قبلا مورد بررسی قرار گرفت راز عدم پذیرش این شواهد و استدلال به آن ها از سوی این دسته از مفسران آن است که عمل به مقتضای آن ها با دیدگاه کلامی شان (پذیرش امامت) تعارض دارد. این اصرار به گونه ای دیگر در نپذیرفتن شأن نزول آیه اول سوره معارج نیز مطرح شده که قبلا به آن اشاره کردیم.
گفتنی است این احتمال نیز بسیار بعید است که آیه مورد بحث در اوایل بعثت یا قبل از هجرت نازل شده و به صورت مستقل و بدون آنکه جزء هیچ سوره ای قرار گیرد سرگردان بوده است، تا آنکه در اواخر عمر حضرت رسول(ص) سوره مائده نازل شد، آن گاه جزء این سوره قرار گرفت.]^[۴۳۹]

۴٫ حذف نام علی(ع) از آیه

فیصل نور در کتاب الامامه و النص می گوید به اعتقاد شیعه نام علی(ع) جزء آیه بوده ولی حذف شده و اشاره کرده به تفسیر قمی که ایشان در مقدمه ای این چنین ادعائی داشته است از این موارد آیه مورد بحث است که در اصل چنین بوده «یا ایها الرسول بلغ …. الیک من ربک فی علی …..» ^[۴۴۰]
نقد و بررسی :
آنچه مسلم است اینکه در باب تحریف قرآن به اضافه در بین مسلمین گوینده ای ندارد و فقط در باب تحریف به نقص در بین مسلمین اختلاف هست و در بین شیعه و اهل سنت افرادی به آن اعتقاد دارند مثلا در اهل سنت از عمر ابن طور رسیده که می گوید :
«هیچکس نگوید که من قرآن را کامل گرفتم و هیچ کس نمی داند تمام آن چیست » و از قرآن مقدار زیادی از دست رفته ولی آنچه باید گفت اینستکه آنچه از قرآن ظاهر و معلوم است ما گرفتیم .^[۴۴۱]
‍[ «در جائی دیگر می گوید : ما از کتاب جمله الولد للفراش و للعاهر الحجر» را گرفتیم »^[۴۴۲]
و از شیعه بزرگانی چون «صدوق » و «سید مرتضی » «ابی علی الطبرسی » «شیخ طوسی» اعتقاد دارند که به هیچ وجهی در قرآن تحریفی نیامده ولی بعضی دیگر مثل کلینی و برقی عیاشی و نعمانی وفرات بن اهیم و احمد بن ابی طالب الطبرسی و مجلسی و سید جزائری و حر عاملی و علامه فتونی و سید بحرانی قائل هستند که تحریف به نقص داریم ولی آنچه مسئله را ساده می کند اینست که این تحریف منحصر شده در بحث ولایت و این تأثیری د راحکام و دستورات عملی اسلام ایجاد نمی کند و به نظر می رسد با توجه به اینکه موارد زیادی وجود دارد که حذف نشده و بحال خود گذاشته شده می توان گفت موارد حذف را از باب حذف از متن نبوده بلکه حذف عباراتی که در مقام شرح و تفسیر آیه بوده و لذا در واقع تحریفی در کار نبوده ].^[۴۴۳]
از جمله روایتی که مورد استناد بعضی از مستشکلین واقع شده روایت وارده در کشف الغمه است ^[۴۴۴] .
«علی بن عیسی فی کشف الغمه عن زرین بن عبد الله قال : کنا نقرأ علی عهد رسول الله(ص) «یا ایها الرسول بلغ …. من ربک ـ ان علیا مولی المؤمنین ـ‌و ان لم تفعل….»
واضح است که عبارت «ان علیا مولی المؤمنین، جزء آیه نیست و در مقام تطبیق مورد و مصداق بر آیه بوده.و لذا شیعه در هیچ جا آن را جزء آیه قرار نداده و در همین نقل هم از متن آیه جدا شده است .

فصل دوم : نقد وبررسی اشکالات وارد بر آیه اکمال.

از مهمترین اشکالاتی که به آیه ی اکمال وارد شده سه اشکال کلیدی است که به آنها اشاره می شود:

۱٫ دروغ و رکیک بودن خبر ابوسعید خدری بر اثبات امامت علی(ع)

آلوسی در روح المعانی^[۴۴۵] گفته است :
شیعه از ابو سعید خدری روایت کرده است که این آیه( اکمال ) پس از سخن پیامبر اکرم(ص) به علی کرم الله وجهه در غدیر خم «من کنت مولاه فهذا علی مولاه » نازل شده است. پس از نزول این آیه، پیامبر(ص) فرمودند : «الله اکبر علی اکمال الدین و اتمام النعمه و رضا الرب رسالتی، و ولایه علی ـ کرم الله وجهه ـ بعدی» [ الله اکبر بر کامل شدن دین، و تمام شدن نعمت، و رضایت پروردگار به رسالت من و ولایت علی پس از من ]. و مخفی نماند که این از بافته های شیعه است. و پیش از هر چیزی رکیک بودن خبر بر دروغ بودن آن گواهی می دهد.
نقد و بررسی :
در پاسخ به این اشکال ، علامه ی امینی پنج پاسخ نقضی وحلی به مستشکل داده اند که از این قرار است:
[ آیا کسی هست ک از این شخص بپرسد:
چرا روایت را تنها به شیعه اختصاص دادی در حالی که امامان حدیث و رهبران تفسیر و حاملان تاریخ از غیر شیعه نیز آنرا روایت کرده اند ؟!
سپس بپرسد که چرا سند حدیث را به ابو سعید منحصر کردی در حالی که ابو هریره و جابر بن عبد الله و مجاهد و امام باقر(ع) و امام صادق(ع) نیز آن را روایت کرده اند؟!
آنگاه بپرسد که به چه دلیل حدیث را رکیک دانسته و آن را گواه بر دروغ پردازی شیعه قرار دادی ؟
آیا رکاکت در لفظ آن است ؟ در حالی که لفظ آن، بسان دیگر احادیث نقل شده است و از هر گونه پیچیدگی و ضعف اسلوب و تکلف در بیان یا تنافر در ترکیب تهی است وبر اساس قواعد عربی می باشد .
آیا رکاکت در معنای آن وجود دارد ؟ در حالی که در معنای آن نیز هیچ گونه رکاکتی وجود ندارد.] ^[۴۴۶]

۲٫ آیه اکمال و بطلان ادعای شیعه بر منصوص بودن امامت علی(ع)

فخر رازی ادعا می کند که این آیه سخن شیعیان را که امامت علی(ع) منصوص است باطل می کند، زیرا طبق آیه کافران از تحریف در دین نا امید شده اند و تأکید می کند که از آن ها نترسید و از خدا بترسید . اگر امامت علی بن ابی طالب(ع) از جانب خدا و رسول او نص می بود‌، ‌هرکس که در صدد اخفاء و تغبیر آن بر می آمد، به مقتضای این آیه می باید از هر گونه اقدامی نا امید گردد و نتواند موفق گردد و چون چنین نبود و نیز اثری از چنین نصی نیست، اصل چنین ادعایی دروغ است، زیرا اگر منصوص می بود، کسی توان اخفا یا تغییر آن را نداشت.^[۴۴۷]
نقد و بررسی :
فخر رازی غفلت کرده است که آیه نا امید شدن کافران را از تحریف و دستبرد در دین بیان می کند: «الیوم یئس الذین کفروا … » آیه تصریح دارد که خطر بیرونی دین شما را تهدید نمی کند، اما تهدید خطر درونی و منافقان را نه تنها نفی نکرد، بلکه وجود آن را نیز تأیید کرد. شاهدش این است که بعد از اخبار از یأس کافران و موّجه نبودن ترس از آنان «فلا تخشوهم » فرمود که از خدا بترسید «و اخشون » آری اگر می فرمود : «الیوم یئس الذین کفروا و الذین نافقوا » استدلال ایشان کاملا صحیح و منطقی بود، در حالی که در آیه چنین چیزی نیست و فخر رازی برای تکمیل استدلال خود، آن را افزوده است.^[۴۴۸]

۳٫ نقصان دین لازمه آیه اکمال

فخر رازی اشکالی می کند که شاید گفته شود : «الیوم اکملت لکم دینکم » اقتضاء دارد که قبل از آن روز معین، دین ناقص بوده است، در نتیجه باید بپذیریم که پیامبر اکرم(ص) بخش اعظم از عمر شریفش را با دین ناقص گذرانده و فقط کمی از عمرش دارای دین کامل بوده است .^[۴۴۹]
نقد و بررسی :
[صرف نظر از صحت و سقم جواب ها و نقص و ابرام های او، دو جواب از این اشکال می توان داد:
الف ـ از نظر شیعه، اکمال دین با فروع احکام ارتباطی ندارد تا با نزول حکمی از احکام از نقص بیرون آید، بلکه اکمال دین به تعیین رهبر معصوم بعد از پیامبر اکرم(ص) است.
قطعا دین یا به حکومت وابسته است یا به فرد، اگرچه نقص فعلی نداشته باشد، در دراز مدت ناقص است و آن گاه از نقص به کمال می رسد که از وابستگی به فرد بیرون آید و به شخصیت حقوقی ـ با تعیین مصادیق به گونه ای که نزاعی نماند تکیه کند.
در روز نزول این آیه نیز به صورت رسمی و علنی، دین جاوید الهی از وابستگی به شخصیت حقیقی پیامبر اکرم(ص) ـ که دشمنان به مرگ او دل بسته بودند ـ خارج شد و به شخصیت حقوقی عصمت ـ با تعیین مصادیق آن ـ تکیه کرد، در نتیجه امید دشمنان به یأس بدل شد.
دلیل اهتمام به ولایت و نشانه مکمل دین بودن آن، روایات فراوانی است که ولایت و سرپرستی امت اسلامی را اساسی ترین رکن اسلام معرفی کرده و در تعلیل آن ولایت را کلید بقیه ارکان و والی را دلیل و راهنمای آن ها دانسته اند، چنان که امام باقر(ع) فرمود : اسلام بر پنج چیز استوار گشته است: بر نماز و زکوه و حج و روزه و ولایت زراره گفت : سپس سئوال کردم : کدامیک از آنها برتر است؟ حضرت فرمود : ولایت برتر است زیرا کلید آنها است و والی راهنمائی برای آنهاست.^[۴۵۰]
ب- اگر آیه مورد بحث را بر مبنا و مذاق اهل سنت نیز معنا کنیم، باز هم نمی توان گفت که قبل از نزول این آیه، دین ناقص بوده است، زیرا در صورتی می توان چیزی را ناقص شمرد که تأمین کنندۀ نیاز فعلی نباشد، مثلا اگر طبیبی بیماری را کنترل در روزانه هماهنگ با مزاج او دارویش را کم و زیاد کند، نمی گویند داروی دیروز ناقص بود و امروز کامل شد، بلکه هر روز که دارو می دهد، نسبت به همان زمان کامل است.

با توجه به تعریفات فوق از غزل وتغزل چند تفاوت مهم و اساسی آنها را ذکر می کنیم:
۱- تغزل وحدت موضوع دارد و غالبا درآن یک امر توصیفی یا عشقی به صورت پیوسته بیان می شود. حال آنکه در غزل اکثر ابیات ظاهرا ربطی به هم ندارند. (شمیسا، ۵۴:۱۳۸۶ )
۲- واژه ها، عبارات و آهنگ غزل نسبت به تغزل لطیف تر و گیراتر است.
۳- عشق مطرح در تغزل همیشه مادی و زمینی است و معشوق دارای حقیقت اجتماعی است. اما در غزل عشق معنوی و آسمانی است و معشوق جنبه تقدس دارد.
۴- در تغزل غالباً وصال، شادی و شادکامی مطرح است. در غزل برعکس از هجران و فراق و اندوه سخن می رود.
۵- قهرمان تغزل اغلب، عاشق و قهرمان غزل معشوق است. (رزمجو ،۴۸:۱۳۹۰ )
۶- معشوق تغزل پست و حقیر و زمینی، در حالی که معشوق غزل آسمانی و عالی رتبه است.
۷- تغزل فقط دارای سطح لفظی است، اما غزل دارای سطح معنایی نیز هست.
۸- تغزل برون گرایانه ولی غزل درون گرایانه است.
۹- زبان تغزل به سبک خراسانی ولی زبان غزل به سبک عراقی است.
۱۰- تغزل حماسی و غزل غنایی است.(شمیسا،۵۵:۱۳۸۶)
۱۱-تغزل نوعی رئالیسم سطحی است، ولی غزل ظاهراً ضد رئالیستی، اما در باطن رئالیستی است.
۱۲- تغزل عقل گرا و غزل عشق گرا است. (داد،۱۳۸۵: ۳۵۱)
۳-۱-۴- موضوع و مضمون غزل
مضمون غزل غالباً ذکر زیبایی معشوق و بی وفایی و سنگ دلی او و قصه فراق و محنت کشیدن عاشق است.(شمیسا،۱۳۶۲: ۲) اصطلاح غزل ابتدا مخصوص اشعار غنایی و سروده های آهنگین عاشقانه بوده است که با الحان موسیقی تطبیق می شده و آن را غالباً با ساز و آواز می خوانده اند و به آن «چامه» هم می گفتند. زیرا چامه سرای کسی است که غزلی را مطابق موسیقی به آواز بخواند. (رزمجو،۱۳۷۰: ۲۷) موضوع اصلی غزل بیان احساسات و عواطف در ارتباط با قهرمان اصلی غزل یعنی معشوق است. هر موضوع دیگری در غزل از قبیل مسائل سیاسی و اخلاقی و فلسفی و غیره همه جنبه ثانوی دارند و باید تحت الشعاع جنبه غنایی آن قرار گیرند. معنی اصلی غزل این است که هر مطلبی در غزل باید در بافتی عاشقانه و اندوهگین مطرح شود. هر چند که روح شاعران تلفیقی از جمله حافظ، غزل عاشقانه و عارفانه را به هم می پیوندد و سخن از قهرمانی به میان می آورد که چند ساحته است، گاهی معشوق زمینی، گاهی معبود آسمانی و گاهی ممدوح بر تخت نشسته. (شمیسا، ۱۳۷۰: ۳۲۸ نیز ر.ک رستگار فسایی،۱۳۷۲: ۵۶۴-۵۶۷)
هرچند غزل مناسب ترین قالب برای بیان مضامین غنایی و عاشقانه است، اما ممکن است موضوعات نظیر تعلیم و تربیت، سیاست، حکمت و مدح را نیز در برگیرد. (رزمجو،۴۵:۱۳۹۰)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۱-۵- انواع غزل
به طور کلی، غزلیات فارسی به سه دسته تقسیم می شود:
۱- غزلیات عاشقانه: که متضمن جلوه هایی از عشق ظاهری، اوصاف معشوق، بیان احساسات لطیف و دقیق عاشقانه، شرح ایام هجران و رنج فراق، شوق وصال، توصیف می، ساغر، ساقی، بهار و خزان و… است. نظیر غزلیات رودکی، فرخی سیستانی، عنصری، مسعود سعد، ظهیر فاریابی، انوری و بعضی از غزلیات سعدی، صائب تبریزی بهار و غیره. (رزمجو،۴۵:۱۳۹۰) غزل عاشقانه به وسیله ی انوری، ظهیر، جمال الدین و کمال الدین اصفهانی سروده شد و به وسیله ی سعدی در قرن ۷ به کمال رسید. (شمیسا،۱۳۷۴: ۲۴۲)
۲- غزلیات عارفانه: که بیان کننده افکار عالی عرفانی، نکته های دقیق اخلاقی، اعتقادی، عشق به مقدسات و پاکی هاست. مانند اغلب غزلیات سنائی غزنوی، فریدالدین عطار، جلال الدین مولوی، سعدی شیرازی، حافظ شیرازی، فخرالدین عراقی، نور الدین عبد الرحمن جامی، فروغی بسطامی، و دیگر شاعران عارف (رزمجو،۴۵:۱۳۹۰ ) غزل عارفانه به وسیله ی حکیم سنائی بنیان گذاری شد و بعد از آن خاقانی، عطار، عراقی، مولوی در این زمینه هنرنمایی کردند و به وسیله مولوی در قرن هفت به کمال رسید. (رزمجو،۲۸:۱۳۷۰ )
۳- غزلیات تلفیقی: از این رو در قرن هشت به صورت طبیعی جریان تلفیق این دو نوع غزل پیش آمد که حافظ آن را به کمال رساند. اکثر شاعران مهم قرن هشت شاعرانی هستند که به دو شیوه غزل عارفانه و عاشقانه شعر می گویند. که به این شاعران، شاعران گروه تلفیق می گویند. ویژگی تمام شاعران گروه تلفیق این است که به سعدی نظر دارند و الهام بخش حافظ هستند. به چند تن از آن ها اشاره می کنیم. اوحدی مراغه ای، خواجوی کرمانی، عماد فقیه، سلمان ساوجی و حافظ از جمله این شاعران هستند.(شمیسا، ۲۴۲:۱۳۷۴ )
موضوع غزل بجز مضامین غنایی و عاشقانه که محور اصلی آن است، می تواند مسائل دیگری از قبیل تعلیم و تربیت، سیاست، حکمت و مدح را نیز در برگیرد.
در این صورت غیر از سه نوع عاشقانه و عارفانه و تلفیقی فروع دیگری نیز به وجود می آید:
۱- غزل وطنی: موضوع و درون مایه ی آن عشق شاعر به میهن است.
۲- غزل مدحی: در آن شاعر به ستایش ممدوح می پردازد.
۳- غزل سیاسی: در آن شاعر مسائل سیاسی یا انتقادی را که در باره ی اوضاع اجتماعی و سیاسی روزگار اوست، به رشته ی نظم می کشد.
۴- غزل اندرزی- آموزشی: در آن شاعر نکته هایی که جنبه ی نصیحت و آموزش اخلاقی دارد، همراه با مضامین عشقی و غنایی بیان می کند. (رزمجو،۴۷:۱۳۹۰)
۳-۱-۶- سیر و تحول غزل تا قبل از قرن ششم
در باره ی پیدایش غزل در شعر فارسی غیراز نظریه تکامل تغزل و جدایی آن از قصیده، این گمان نیز وجود دارد که یا از غزل عربی اقتباس شده است ویا از نوعی ترانه های موجود قبل از اسلام ریشه گرفته است. اولین غزلیات فارسی را باید در آثار شاعرانی چون شهید بلخی (ف:۳۲۵ ه.ق ) و رودکی سمرقندی (ف:۳۲۹ ه.ق ) سراغ گرفت (همان:۴۴)
غزل به عنوان یک سیاق شعر غنایی درآغاز قرن چهارم هجری شکل گرفت. با این همه دویست سال به درازا انجامید تا رواج ادبی یافت و از چکامه های مسلط ادبی شد. این چکامه زمانی شکل گرفت که فرهنگ ایران آبستن حماسه و قصیده بود. طبیعی است چیرگی شعر غنایی، خاصه غزل، در آن زمان ممکن نبود. (عبادیان، ۱۳۷۳: ۴۲)
پس به طور کلی در می یابیم که قبل از قرن شش قالب رایج قصیده بوده و در آن زمان غزل به معنای معیار وجود نداشته است. یعنی غزل همان تغزل بوده است. زیرا بازار شعر مدحی رونق داشته و شاعران در ازای قصیده های اغراق آمیز، صله های هنگفتی دریافت می کرده اند، از این رو اوضاع محیط ایجاب می کرد که شاعر به دنبال بیان احساسات و غزل پردازی نرود. (شمیسا،۶۵:۱۳۸۶ )
۳-۱-۷- سیر و تحول غزل از قرن۶ تا پایان قرن ۹
در قرن شش سلجوقیان به حکومت می رسند. از این رو اوضاع بر اثر سقوط غزنویان تا حدی تغییر می کند. هرچند در این قرن هم بازار قصیده پر رونق بود و انوری و ظهیر در خراسان، کمال در اصفهان و خاقانی و مجیر در آذربایجان قصیده های غرا می سرودند، اما تا حد زیادی از حدّت آن نسبت به دوره غزنویان کاسته شده بود.
برخی از سلاطین و امرای سلجوقی سواد خواندن و نوشتن نداشتند و درباریان با سواد نیز علا قه ای به شعر نداشتند و شاعران به نسبت دوره ی قبل صله های گزاف و گاه حتی مناسب دریافت نمی کردند و معشوقی سزاوار نیز یافت نمی شد که سبب شود شاعران با روی گردانیدن از قصیده، غزل بسرایند. در این دوره است که کم کم شکایت از شعر و شاعری و حکایت از کینه ی زمانه با اهل فضل و مضامین نظیر آن پا می گیرد . (شمیسا، ۱۳۸۶: ۶۹-۷۰ )
به طور کلی بازار قصیده داغ بود اما از صله های گران به نسبت سابق(دوران سامانی و غزنوی) خبری نبود. عوامل مذکور و عوامل دیگر از قبیل رواج تصوف، اختلاط مردم خراسان و عراق، تغییر پایتخت از خراسان به عراق عجم و در آمیختگی زبان، تأسیس مدارس دینی و رواج عربی و معارف اسلامی باعث شد که شاعران اندکی، نیز به غزل گویی روی آورند. به همین دلیل است که شاعران قصیده سرا مانند خاقانی، انوری و ظهیر، غزل نیز دارند.
غالب شاعران قرن ششم هر کدام به نحوی در تکامل غزل نقش و سهمی دارند، خصوصاً در نیمه دوم قرن ششم این نقش پر رنگ تر است. غزل در این قرن از انوری و سمایی مروزی تشخّص می یابد و به ظهیر فاریابی می رسد.(همان،۷۴و۷۲)
رواج غزل در قرن ششم مقارن اوج تصوف است، از سوی دیگر یکی از بهترین قالب های شعری برای بیان اندیشه های عرفانی غزل است، زیرا مضامین عرفانی در حقیقت تعبیر و تفسیری از اشعار عاشقانه بوده است. پایه های غزل در این قرن استوار می شود تا آنجا که غزل قالب رایج می گردد و اندک اندک تکامل می یابد تا آن که در قرن هفت و هشت به اوج خود می رسد.
غزل قرن شش حد واسط تغزل قدما، هم از نظر فکرو هم از نظر زبان و غزل قرن هفت است.(همان ،۷۵) سنایی، انوری، ظهیر، جمال و کمال اصفهانی و سعدی از نظر لفظ و سنایی و عطار و خاقانی و نظامی و مولوی از نظر معنی غزل را تکامل و ترقی می بخشند تا آن که حافظ به وجود می آید که هم از نظر لفظ و هم از نظر معنی غایت غزل فارسی است.(همان)
در قرن هفتم یعنی در دوره مغول غزل از طرفی به اوج خود می رسد و از طرفی شیوع تمام می یابد. رواج غزل در این قرن مربوط به رواج تصوف و کسادی بازار قصیده است. بر اثر حمله ی بی امان مغولان وحشی تمام نظامات اجتماعی از هم گسیخته شد و ادبیات هم تحت تأثیر این نابسامانی قرار گرفت.( شمیسا،۱۳۶۲: ۷۲) خلاصه در اواخر قرن ۷ و ۸ اوضاع ادبیات ایران نابسامان شده است، با این وجود شاعرانی چون خواجوی کرمانی و حافظ شیرازی و.. با هنرنمایی، غزل تلفیقی را ابداع کردند.
در نیمه ی اول قرن نهم هجری که در تاریخ ادبیات به «عهد شاهرخ» معروف است شعر رواج بسیار داشت، اما این دوره آغاز انحطاط شعر فارسی است. در غزل این دوره سبک خاصی نیست و بیشتر مسئله تقلید و تتبع مطرح است و به همین دلیل در این دوره شاعر صاحب سبکی ظهور نکرد.
غزل عارفاته در این دوره طرفداران بسیار داشته است. این گونه اشعار در این زمان با قاسم انوار تبریزی و شاه نعمت اللّه ولی رواج کلی یافت، به طور کلی در این دوره شعر از نظر مضمون ابداًترقی نکرد و فقط درحد تقلید ماند، اما فی الواقع، مضمون یابی که بعد ها در سبک هندی اساس کار قرارگرفت از همین دوره شروع شد و می توان گفت که شعر این دوره مقدمه ی ظهور سبک هندی یا صفوی است.(شمیسا، ۱۳۸۶: ۱۴۴-۱۴۶)
به طور کلی صورت غزل نیز در قرن نهم تغییری نکرد بلکه مرتب تر و منظم ترهم شد. ابیات غزل به حدود هفت نزدیک شد و تخلص از ملزومات آن گشت. از سوی دیگر، صحت قوافی و اوزان عروضی تکراری از مشخصات غزل این دوره است. شعر از نظر زبان سقوط کرد و کاربرد سنتی زبان فارسی فساد پذیرفت. لغات ترکی و مغولی و گاه عامیانه وارد شعر شد. مقام معشوق از حد معمول بالاتر رفت و در عوض عاشق بسیار حقیر و پست گشت. (شمیسا ،۱۴۹:۱۳۸۹)
۳-۱-۸- سیر غزل از اواخر قرن ۹ تا اواسط قرن ۱۲
تذکره نویسان آثار سخنورانی چون وحشی و محتشم را تحت عنوان مکتب وقوع و واسوخت مطرح کرده اند. (شمیسا،۱۵۷:۱۳۸۶ ) این سبک در ربع اول قرن دهم هجری به وجود آمد، در نیمه ی دوم همان قرن به اوج رسید و تا ربع اول قرن یازدهم ادامه یافت و فاصله ی بین شعر دوره ی تیموری و سبک هندی است. اساس شعر این مکتب آن است که وقایع عاشق ومعشوق و حالات آنان مبتنی بر واقعیت باشد، یعنی به طرز حقیقت نمایی بیان شود. معمولاً لسان شیرازی (ف :۹۴۱) را واضع این مکتب می دانند، ولی به نظر احمد گلچین معانی، شهید قمی بر او تقدم دارد.(همان: ۱۶۱و۱۶۰)
ابیاتی شبیه به سبک هندی را می توان در اشعاری از خاقانی و حافظ چند تن دیگر یافت، اما در حقیقت منشأ آن را باید در غز لیات اواخر قرن نهم و طول قرن دهم در آثار سرایندگانی چون بابا فغانی، وحشی، محتشم، لسانی شیرازی و دو سه نفر دیگر دید که غزل آنان حد واسط سبک عراقی و هندی است. (همان،۱۵۷)
سبک هندی با صایب بسیار زود به اوج خود می رسد و بعداز وی به سرعت رو به ابتذال می رود.
سبک هندی حدود صد سال بعد از ایجاد مکتب وقوع به وجود آمد (همان) سبک هندی فقط محدود به غزل است، اما نه غزل به معنای متعارف، بلکه تک بیت ها و مفرداتی که با رشته ای از قافیه و ردیف به هم پیوسته شده و به شکل غزل در آمده اند. از این رو در حقیقت شکل شعری در این سبک، تک بیت است. (همان، ۱۶۷-۱۶۸)
در غزل هندی تکیه اساسی بر مضمون یابی است و همین امر است که اند ک اندک کار را به افراط می کشاند و مضامین عجیب و غریبی را وارد شعر می کند که فهم آن ها گاه بسیار مشکل و مو قوف بر ممارست زیاد در دقایق این سبک است. به عبارت دیگر ار تباط بین دو مصراع باید تازه باشد. (شمیسا، ۱۷۹:۱۳۸۶)

جامعه­پذیری

تأثیرگذاری

جامعه گذاری

۳٫۸٫۲٫ توصیف رفتاری رهبری
چون پژوهشگران در پژوهش هایی که در زمینه ویژگی­های شخصیتی انجام شد، نتوانستند راه به جایی ببرند، در صدد برآمدند تا رفتارهای برخی از رهبران معروف را مورد بررسی قرار دهند آن­ها در پی این بودند تا ببینند که آیا رفتار منحصر به فردی وجود دارد که رهبران موفق آن را در پیش گیرند (رابینز، استیفن پی، ۱۳۸۶).
نظریه­ های رفتاری به جای پرداختن به صفات مشخصه­ی رهبران، رفتارها و اعمال آنان را مورد بررسی قرار می­ دهند، زیرا صفات مشخصه در رفتار بروز و نمود پیدا می­ کند و سرانجام افراد، رهبران را براساس رفتارهای شان ارزیابی کرده و تصمیم به پیروی از آن­ها می­گیرند. در اواخر دهه (۱۹۵۰) و اوایل دهه (۱۹۶۰) تحقیقات در زمینه رهبری بر مطالعه­ الگوهای رفتاری اثربخش متمرکز شد. دو رهیافت بر تحقیقات این دوره حاکمیت دارد: یکی بررسی رفتارهای کارگرا، وظیفه مدار، علاقه مند به تولید یا ضابطه مند و دیگری بررسی رفتارهای مردم گرا، علاقه به افراد، ملاحظه گرا یا مبتنی بر روابط انسانی (فرهنگی، علی اکبر و همکاران ۱۳۸۴) مطالعات زیادی برای پیدا کردن بهترین شیوه انجام شد، برخی از مطالعات اولیه در دانشگاه ایالتی اوهایو در اواخر سال (۱۹۴۰) براساس یافته­های استاگدیل^[۲۷] (۱۹۸۴) با تاکید بر اهمیت توجه بیشتر به رفتارهای رهبری تا خصوصیات شخصی رهبر صورت گرفت. گروه دیگری از محققان در دانشگاه میشیگان مطالعاتی را ترتیب دادند تا نشان دهند چگونه رهبری در گروه ­های کوچک عمل می­ کند، و نهایتاً در اوایل سال ( ۱۹۶۰ ) بلیک و موتون^[۲۸] نشان دادند که چگونه مدیران از رفتارهای وظیفه مدارانه و رابطه مدارانه برای ترتیبات سازمانی استفاده می­ کنند. اگرچه بسیاری از تحقیقات با عنوان شیوه رهبری می ­تواند طبقه بندی شود ولی مطالعات اوهایو، میشیگان و بلیک و موتون از اصلی­ترین مطالعاتی هستند که به شدت از این شیوه حمایت می­ کنند. با نگاه نزدیک­تر به هر گروه از این مطالعات می­توان تصویر روشن تری از نحوه شکل گیری و چگونگی به کارگیری این شیوه پیدا کرد. (رمضانی نژاد، رحیم و همکاران ۱۳۸۸)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴٫۸٫۲٫ نظریه­ های رفتار رهبری^[۲۹]
در این گروه از نظریات به­جای آنکه به­دنبال تعیین خصوصیات رهبری باشیم، درپی آن هستیم که دریابیم سبک و روش رهبری چگونه است و رهبران در برخورد با مرئوسان به چه شیوه­ هایی توسل می­جویند. نظریه­ های رفتاری را «روش های نگرشی»^[۳۰] نیز می­نامند که منظور روشهایی است که با نظرسنجی و به­ طور معمول با بهره گرفتن از پرسشنامه انجام می­شوند. براساس این نظریه، می­توان ویژگی­های رهبری را به افراد آموخت و برنامه­هایی را طرح­ریزی کرد و به افراد آموزش داد چگونه می­توانند رهبری موفق باشند. تردیدی نیست که این راه می ­تواند پرسود باشد؛ زیرا این بدان معنا است که می­توان رهبرانی تربیت کرد و به جامعه تحویل داد. اگر آموزش افراد کارساز واقع می­شد، می­توانستیم بی­نهایت رهبر اثربخش یا موفق تربیت کنیم (سیدجوادین، ۱۳۸۱؛ رابینز، ۱۳۷۸) در دهه ۱۹۵۰، سه تحقیق متفاوت در دانشگاه آیوا، اوهایو و میشیگان رفتارهای رهبری را بررسی کردند.
در اواخر دهه ۱۹۳۰ در دانشگاه آیوا یک سلسله مطالعات اولیه درباره رهبری انجام شد. در این مطالعه سه سبک رهبری دموکراتیک، استبدادی و آزادموردآزمون قرارگرفت؛ یکی از یافته­های آشکار این مطالعه، رجحان شدید رهبری دموکراتیک به رهبری استبدادی و برتری رهبری آزاد بر رهبری مستبد بود. این مطالعات ازنظر تاریخی حائز اهمیت است؛ زیرا نخستین مطالعاتی بوده که تأثیر سبک­های رهبری را در رفتار گروهی تعیین و بررسی تجربی کرده است. (قاسمی، ۱۳۸۲)
از نخستین سال­های دهه۱۹۴۰ نیز تحقیقات بسیار جامعی بر روی نظریه­ های رفتاری در دانشگاه ایالتی اوهایو آغاز شد و تاکنون بارها این بررسی­ها تکرار شده است. در این تحقیقات رفتار رهبر به دو بعد عمده تقسیم شد. این دو بعد عبارت بودند از: ساختار اولیه^[۳۱] و مراعات^[۳۲]. نتیجه تحقیقات دانشگاه اوهایو مؤید این است که: رهبرانی که ازنظر ساختار اولیه و رعایت حال زیردستان نمره ­های بالایی بگیرند، عملکرد خوبی خواهند داشت؛ ولی موارد استثناء هم بیانگر این واقعیت است که در این نظریه، عوامل موقعیتی نیز باید مورد توجه قرار بگیرند. (مشبکی، ۱۳۷۷)
همزمان با تحقیقاتی که در دانشگاه ایالتی اوهایو انجام ­شد، در مرکز تحقیقات دانشگاه میشیگان نیز در زمینه رهبری تحقیقاتی درحال انجام بود. هدف این تحقیقات نیز تعیین ویژگی­های رفتاری رهبران و رابطه آنها با عملکرد بود. پژوهشگران دانشگاه میشیگان به دو بُعد از رفتار رهبران توجه کردند و آنها را طرفداری از کارکنان (کارمند مداری)^[۳۳] و طرفداری از تولید (تولید مداری^[۳۴]) نامیدند. نتایجی که از تحقیقات پژوهشگران دانشگاه میشیگان به­دست آمده، بیشتر در تأیید رهبرانی بود که در رفتار خود به کارکنان توجه می‌کردند یعنی کارمندمدار بودند. تولید، بازدهی، بهره­وری و رضایت شغلی کارکنان این دسته از رهبران، بالاتر بود، درحالی­که رهبرانی که به تولید توجه می­کردند(یعنی تولیدمدار بودند)، بازدهی کمتری داشتند و رضایت شغلی کارکنان آنان نیز بسیار پایین بود. (هرسی و بلانچارد، ۱۳۷۸)
در مطالعه دیگری در این زمینه، رنسیس لیکرت^[۳۵] (۱۹۶۷) با بهره گرفتن از تحقیقات اولیه میشیگان، سیستم­های مدیریت لیکرت را ارائه کرد. او سرپرستان را به دو گروه «کارمندگرا» و «شغل­گرا» تقسیم کرد و سبک­های رهبری را به چهار نوع سیستم تقسیم نمود. او اعتقاد داشت که روش­های متداول مدیریت سازمانی را می­توان در یک خط زنجیر از سبک یک (آمرانه)، سبک دو (دلسوزانه)، سبک سه (مشاوره­ای) و سبک چهار (مشارکتی) تصویر نمود.
در تحقیقات دیگری، بلیک و موتان^[۳۶] نیز بر اساس تحقیقات دانشگاه­ های اوهایو و میشیگان، نظریه شبکه مدیریت را مطرح کردند که یک بُعد آن «توجه کردن به افراد» و بُعد دیگرش «توجه کردن به تولید» است. روی هر محور، نُه وضع وجود دارد که درمجموع یک مدیر می ­تواند ۸۱ سبک یا شیوه رهبری داشته باشد. با توجه به دستاوردهای این دو پژوهشگر، مدیرانی که ازنظر رفتار در وضع ۹/۹ (تیمی) قرار می­گیرند، بهترین عملکرد را دارند و برعکس کسانی که در وضع ۱/۹ (وظیفه­گرا) یا در حالت ۹/۱ (باشگاه) قرار دارند، عملکرد بسیار پایینی دارند.
ضعف عمده نظریه­ های رهبری، توجه نکردن به عوامل موقعیتی بود. راه جدیدی که گروهی دیگر از پژوهشگران به آن توجه کردند، وابستگی اثربخشی رهبری را به میزان به­ کارگیری ترکیبات مختلف از وظیفه­مداری و رابطه‌مداری در موقعیت­های مختلف نشان می­داد؛ از این روی، نظریه­ های اقتضایی توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد (علوی، ۱۳۸۱) در محیط­های ورزشی نیز برای دست یافتن به رفتارهای جهانشمولی که باعث موفقیت مربیان شود، تحقیقاتی انجام شد.
دیدگاه رفتار رهبری، برای بررسی رفتار مربیان ورزشی نیز به کار گرفته شد. موازی با مطالعات «اوهایو»، «دانیلسون»، «ذلهارت^[۳۷]» و «دریک^[۳۸]» (۱۹۵۷) پرسشنامه توصیف رفتار رهبری (LBDQ)^[39] را با محیط­های ورزشی تطبیق دادند. آنها پرسشنامه اصلاح‌شده را به ۱۶۰ بازیکن هاکی برای تعیین رفتار مربیانشان ارائه کردند و بر اساس نتایج بدست آمده، ابعاد رفتاری مربیان را به هشت طبقه تقسیم نمودند. جدول(۲) این طبقه‌بندی رفتاری را که دانیلسون و همکارانش عنوان نموده ­اند را نشان می­دهد.
در تلاشی دیگر برای مشخص کردن رفتار مربیان موفق، سوارتز^[۴۰] (۱۹۷۳) سعی کرد رفتار مربیان موفق و ناموفق را با توجه به میزان برد و باخت مشخص سازد. او در مطالعات خود به سه شیوه رفتار رهبری آزاد (هرج ‌و مرج)، دیکتاتوری و دموکراتیک تاکید داشت. نتایج مطالعات سوارتز نشان داد درمقایسه دو گروه مربیان موفق و ناموفق، تفاوتهای چشمگیری در روش های مربیگری و ارتباط آن با سوابق برد و باخت تیم­هایشان وجود ندارد.
برد^[۴۱] (۱۹۷۷) با بهره گرفتن از پرسشنامه توصیف رفتار رهبری، رفتارهای ساخت اولیه و ملاحظات انسانی مربیان را در تیم­های ماهر و غیرماهر بررسی کرد. او با بهره گرفتن از نسبت بردوباخت هم‌چون ضابطه‌ای برای موفقیت، چنین نتیجه گرفت که بازیکنان برنده بدون توجه به سطح مهارت (ماهر و غیر ماهر)، مربیان خود را ازلحاظ ساخت اولیه در سطح بالایی ارزیابی می‌کردند. «برد» نتیجه گرفت سطح رقابت، با درک میزان ملاحظات انسانی رهبر، در کنش متقابل قرار داشت. بازیکنان برنده و ماهر، مربیان خود را ازلحاظ ملاحظات انسانی در سطح بالایی ارزیابی می‌کردند؛ درحالی‌که بازیکنانی که از سطح مهارت پایین­تری برخوردار بودند، مربیان خود را در سطح نسبتاً پایین­تری برآورد می‌کردند. (برد، ۱۳۷۰)
اخیراً نیز تحقیقات زیادی بر روی رفتارهای رهبری مربیان متمرکز شده است. چلادوری و ساله^[۴۲] (۱۹۸۰) بر اساس پرسشنامه توصیف رفتار رهبری، مقیاس رهبری ورزشی (LSS)^[43] را تدوین و پنج شاخص رفتاری را برای مربیان ورزشی شناسایی کردند (که در ادامه همین بخش ارائه خواهد شد). آنها در مطالعاتی مشاهده کردند که رفتارهای مورد توجه مربیان، آموزش برای افزایش قابلیت­ها، شایستگی­ها و حمایت اجتماعی است. بااین‌حال براساس نظر چلادوری و کارون (۱۹۷۸)، نظریه­ های رفتاری در سبک رهبری مربیان، به عوامل موقعیتی توجه ندارد؛ به همین سبب رفتارهای مربی باید با توجه به موقعیت مربیگری مورد بررسی قرار بگیرد.
جدول۲٫۲: رفتارهای رهبری برگرفته از تحقیقات دانیلسون و همکارانش

ابعاد رفتار

توصیف رفتار

۱٫ آموزش رقابت

رفتاری که سعی در برانگیزاندن ورزشکارانی دارد که تحت آموزش دارد به تمرین­های سخت­تر و بهتر منتهی می­ شود؛

۲٫ آغازگری

رفتارهایی که بر حل مشکلات و ارائه متدهای جدید غیرانتقادی تأکید دارد؛تأکید اندک بر انتقاد از فعالیت افراد

۳٫ اعمال میان­فردی تیم

هماهنگی اعضای تیم به منظور تلاش برای تسهیل همکاری تا حد امکان، رفتارهایی که بر تعاون و همکاری تیم تأکید داشته باشد؛